အႏၱရာယ္ကင္းစြာ ဝန္ခ်ီျခင္း (၁)

နိဒါန္း

            လူတို႔သည္ ေန႔စဥ္ ပစၥည္းမ်ားကို တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသုိ႔ ေရႊ႔ေျပာင္းရန္ သယ္ပုိးၾကရ၏။ ဤကဲ့သို႔ သယ္ပိုးရာတြင္ လူအားျဖင့္ သယ္ပိုးျခင္းႏွင့္ စက္ကိရိယာသံုး၍ သယ္ပုိးျခင္းဟု ႏွစ္မ်ိဳးရိွ၏။ သယ္ယူပုိ႔ေဆာင္ရာတြင္ မွန္ကန္ စနစ္က်စြာ မသယ္ပိုး ႏိုင္ပါက လူအေပၚတြင္ ဒဏ္သက္ေရာက္ႏိုင္၏။ ကုန္ပစၥည္းမ်ား ပ်က္စီးဆံုးရံႈးႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စနစ္တက် သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ႏိုင္ေရးမွာ အလြန္အေရးႀကီးေလသည္။

            လုပ္ငန္းခြင္၌သာမက လူအားျဖင့္ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ျခင္းကို ေန႔စဥ္လူေနမႈဘဝတြင္ပါ လုပ္ေဆာင္ေနၾကရသည္ျဖစ္ရာ လူတိုင္းလူတိုင္း မွန္ကန္စြာ သယ္ပုိးနည္းကို သိထားရန္လို၏။

၁။ လူအားျဖင့္ သယ္ပုိးျခင္း

            လူအားျဖင့္ သယ္ပိုးျခင္း၌ ဝန္ကို ခ်ီမ,ျခင္း၊ ေအာက္သို႔ခ်ျခင္း၊ ဆဲြယူျခင္း၊ တြန္းပို႔ျခင္း၊ သယ္ေဆာင္ျခင္း၊ ေရႊ႔ေျပာင္းျခင္း၊ ခ်ီမ,ထားျခင္း စသည္တို႔ပါ၏။

            အကယ္၍ ခ်ီမ,ပံုမမွန္ပါက အရုိးႏွင့္ၾကြက္သားမ်ားပံုပ်က္ျခင္းေရာဂါ (musculoskeletal disorder) ျဖစ္တတ္၏။ ခါးနာ တတ္သည္။ လည္ပင္း၊ ပုခံုး၊ လက္ေမာင္းႏွင့္ လက္မ်ား ဒဏ္ရာ အနာတရျဖစ္တတ္၏။

            ဤထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္းမ်ားကို စနစ္တက် အစီအမံမ်ား ႀကိဳတင္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ကာကြယ္ႏိုင္၏။

            လူတစ္ေယာက္ သယ္ပုိးႏိုင္ေသာ အေလးခ်ိန္ကို ၂၅ ကီလို (၁၅ ပိသာ) ဟု ဆိုပါသည္။ ထို႔ထက္ပိုလွ်င္ လူ႔ခႏၶာကုိယ္ အေပၚ ဒဏ္သက္ေရာက္ႏိုင္သည္ဆို၏။

            လူအားျဖင့္ သယ္ပုိးရာတြင္ ျဖစ္ႏုိင္ေသာ အႏၱရာယ္၊ အနာတရျဖစ္မႈမ်ား -

Ø  အလြန္ေလးသည့္ဝန္ကို မ ရျခင္းေၾကာင့္ ခါးနာျခင္း၊ ခႏၶာကုိယ္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း

Ø  ခြ်န္ထက္၊ စူးရွႏိုင္သည့္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ လက္ကို စူးျခင္း၊ ရွျခင္း

Ø  ကိုင္တြယ္စရာေနရာမပါသျဖင့္ လြတ္က်ျခင္း

Ø  ႀကီးမားသည့္ပစၥည္းကိုသယ္ရာတြင္ ျမင္ကြင္းကို ကြယ္ေနသျဖင့္ တိုးမိတိုက္မိျခင္း၊ ခလုတ္တိုက္လဲျခင္း

Ø  စင္ေပၚမွပစၥည္းမ်ားကို မမီမကမ္းလွမ္းတင္၊ လွမ္းခ်ျခင္းေၾကာင့္ ပစၥည္းမ်ား ျပဳိက်ျခင္း

Ø  စက္ဆီ၊ ေခ်ာဆီ၊ အမဲဆီမ်ားႏွင့္ ထိမိျခင္း

Ø  ဓာတုပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ထိမိျခင္း

Ø  ဖုန္မ်ား၊ မီးခိုးမ်ား၊ ဓာတ္ေငြ႔မ်ားကို ရႉမိျခင္း

၁၊ ၁။ မွန္ကန္စြာ ခ်ီ မ, ျခင္း

Ø  ဝန္ႏွင့္အနီးဆံုးတြင္ ေနရာယူပါ။

Ø  ဝန္ကို ၿမဲၿမံစြာကိုင္ပါ။

Ø  ေျခေထာက္ကိုသံုး၍ ထ ပါ။

Ø  ဝန္ကို ခ်ီ မ, ထားစဥ္ ခါးကို မေကြးပါႏွင့္။ မလွည့္ပါႏွင့္။ လွည့္ရန္လိုလွ်င္ ေျခႏွစ္ဖက္သံုး၍ တစ္ကိုယ္လံုးလွည့္ပါ။

Ø  ပစၥည္းကို ခ်လွ်င္လည္း ခါးကိုမေကြးပါႏွင့္။ ေျခေထာက္မ်ားကိုသံုး၍ ထိုင္ခ်ပါ။

အေရးႀကီးသည္မွာ ဝန္ကိုခ်ီ မ,ထားစဥ္ ခါးကို လွည့္ျခင္း၊ ေကြးျခင္းမျပဳလုပ္ရန္ ျဖစ္ပါသည္။

၁၊ ၂။ အျခားအကူအညီ ကိရိယာမ်ားသံုးျခင္း

            အကယ္၍ ဝန္သည္ အလြန္ေလးပါက လူခ်ည္း မ,မ ဘဲ အကူကိရိယာတစ္ခုခု သံုးၿပီးသယ္မည္ဆိုလွ်င္ လူေပၚပိမည့္၊ သက္ေရာက္မည့္ဒဏ္ကို ေလွ်ာ့ခ်၊ ဖယ္ရွားႏိုင္ပါသည္။

            အကူကိရိယာမ်ားတြင္ ဆဲြလွည္း၊ တြန္းလွည္း၊ တစ္ဘီးလက္တြန္းလွည္း၊ ဟိုက္ေျဒာလစ္ဂ်က္ စသည္တို႔ပါ၏။

            အကယ္၍ အနီးအနားတြင္ လူရိွပါက အကူအညီေတာင္းၿပီး ႏွစ္ေယာက္ မ,ပါ။ ေဖာက္ကလစ္ရိွလွ်င္ ေဖာက္ကလစ္ သံုးပါ။

၁၊ ၃။ မွန္ကန္ေသာ တစ္ကုိယ္ရည္ကာကြယ္ေရးပစၥည္းမ်ား ဝတ္ဆင္ျခင္း

            ပစၥည္းမ်ားကိုင္တြယ္ သယ္ပိုးရာတြင္ လက္ကိုထိခိုက္ရွနာျဖစ္ေစတတ္သျဖင့္ မွန္ကန္ေသာ လက္အိတ္ဝတ္ရန္ လိုပါသည္။ ထုိ႔ျပင္ ပစၥည္းမ်ား ျပဳတ္က်လွ်င္ ေျခေထာက္ကို မထိခိုက္ေစရန္ႏွင့္ ေျခေထာက္ကို သံစူးမည့္ေဘး စသည္တို႔မွ ကာကြယ္ရန္ အႏၱရာယ္ကင္းဘိနပ္ (safety shoe) ဝတ္ဆင္သင့္ပါသည္။

            သာမန္ သယ္ပိုးျခင္းမ်ားအတြက္ ရိုးရိုးခ်ည္လက္အိတ္သံုးႏုိင္ေသာ္လည္း သံထည္ပစၥည္း၊ အုတ္ခဲ၊ ေက်ာက္ခဲ၊ လက္ကို ျပတ္ရွေစႏုိင္ေသာ သြပ္ျပား စသည္တို႔သယ္လွ်င္ ဂ်င္းလက္အိတ္ သံုးသင့္ပါသည္။ ဓာတုေဆးမ်ားကိုင္တြယ္ရလွ်င္ ရာဘာ လက္အိတ္ဝတ္သင့္၏။ ဓာတုေဆးမ်ား ကိုင္တြင္ၿပီးလွ်င္ ရာဘာလက္အိတ္ကို ေဆးေၾကာထားသင့္ပါသည္။

            အကယ္၍ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ကိုင္တြယ္ရလွ်င္ အေငြ႔မ်ား ထြက္ႏိုင္သျဖင့္ အသက္ရႉေထာက္ကူျပဳကိရိယာ (respirator) ကိုပါ ဝတ္ဆင္သင့္ပါသည္။ ေဆးမ်ားကိုင္တြယ္စဥ္ မ်က္လံုးထဲသုိ႔ ဝင္ျခင္းမွကာကြယ္ရန္ အႏၱရာယ္ကင္းမ်က္မွန္ (safety glasses) ကိုလည္း ဝတ္ဆင္သင့္၏။

           

၂။ စက္ကိရိယာမ်ားသံုး၍ ဝန္ခ်ီျခင္း

            စက္ကိရိယာမ်ားသံုး၍ ဝန္ခ်ီျခင္းတြင္ -

Ø   ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူ

Ø   ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား

Ø   ဝန္ခ်ီစက္မ်ား

Ø   ဝန္ခ်ီျခင္းအစီအမံမ်ား

            - ဟု ေလးပိုင္းပါ၏။

            စက္ကိရိယာသံုး၍ ဝန္ခ်ီျခင္းတြင္ ျဖစ္တတ္သည့္ မေတာ္တဆမႈမ်ားမွာ ေအာက္ပါတို႔ျဖစ္၏။

Ø  ဝန္ပုိမ,ျခင္း

Ø  မိုဘိုင္းကရိန္း၏ ေျခတံ (out rigger) ကို ဆန္႔မထုတ္မိျခင္း (သို႔မဟုတ္) အျပည့္ဆန္႔မထုတ္မိျခင္း

Ø  မကြ်မ္းက်င္သူမ်ား၊ ေလ့က်င့္ေပးမထားသူမ်ားက ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ျခင္း

Ø  ႀကိဳးကုိ ေသခ်ာစြာမခ်ည္ျခင္း

Ø  တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ဆက္သြယ္ရာတြင္ ၾကည္လင္ျပတ္သားစြာ မၾကားရျခင္း

Ø  ပစၥည္းအလြတ္မ်ားကို ေတာင္းစသည္တို႔ႏွင့္ ေသခ်ာစြာမထည့္ဘဲ ခ်ီမ,ျခင္း

Ø  ဝန္၏အေလးခ်ိန္ကို ေလွ်ာ့တြက္မိျခင္း

Ø  ဝန္ခ်ီျခင္းအစီအမံမရိွဘဲ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ျခင္း

Ø  ပ်က္စီးခ်ိဳ႔ယြင္းေနသည့္ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား သံုးျခင္း

Ø  ဝန္ခ်ီစက္မ်ားႏွင့္ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားကို ပံုမွန္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းမႈ မရိွျခင္း

၂၊ ၁။ တာဝန္ႏွင့္ ဝတၱရားမ်ား

            အလုပ္ရွင္အပါအဝင္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းတြင္ပါဝင္သူအားလံုး၌ အသီးသီး အသကအသက တာဝန္ဝတၱရားမ်ား ရွိၾက၏။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစစတာဝန္ရိွသူမွာ အလုပ္ရွင္ (ကန္ထရိုက္တာ) ျဖစ္၏။ အလုပ္ရွင္သည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႏွင့္ ပတ္သက္သမွ် လုပ္ငန္းအားလံုးကို ဥပေဒတြင္ ျပဌာန္းထားသည္ႏွင့္အညီ စီမံ၊ လုပ္ကိုင္ရမည္။

            အလုပ္ရွင္သည္ -

Ø  ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းအတြက္ အႏၱရာယ္ကင္းေရးအစီအစဥ္မ်ား ေရးဆဲြထားရမည္။ ျဖစ္ႏုိင္သမွ်ေသာ နည္းလမ္းမ်ားသံုးကာ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္း၌ ႀကံဳေတြ႔ရႏုိင္သည့္ အႏၱရာယ္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်၊ ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္ရမည္။

Ø  လုပ္ငန္းခြင္သည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ေရးအတြက္ အႏၱရာယ္ကင္းရမည္။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကို အေႏွာက္အယွက္ ျဖစ္ေစမည့္ အဟန္႔အတားမ်ား မရိွေစရ။

Ø  ဥပေဒတြင္ျပ႒ာန္းထားသည့္အတိုင္း ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားသည္ အႏၱရာယ္ကင္းေနေစရမည္။ သက္တမ္းရိွေသးေသာ စစ္ေဆးခ်က္ လက္မွတ္ ရိွရမည္။ ေသခ်ာစြာ ျပဳျပင္မြမ္းမံထားရမည္။

Ø  အႏၱရာယ္ကင္းစြာ ဝန္ခ်ီႏုိင္ေရးအတြက္ လိုအပ္ေသာ ပံ့ပိုးမႈမ်ား စီစဥ္ေပးရမည္။ ဥပမာ - အုတ္ခဲကဲ့သို႔ေသာ ပစၥည္းမ်ား အတြက္ ထည့္သိုရန္ ဇလား ထားေပးရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ရန္ တာဝန္ေပးထားသူမ်ားသည္ လက္မွတ္ရသူမ်ား၊ လုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေသခ်ာေစရမည္။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎တို႔ကို ရွင္းလင္းေျပာျပထားရမည္။

Ø  အကယ္၍ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္သူသည္ ဆပ္ကန္ထရိုက္တာျဖစ္လွ်င္ ထိုဆပ္ကန္ထရိုက္တာသည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကို ကြ်မ္းက်င္ ႏုိင္နင္းစြာလုပ္ကိုင္ႏုိင္ေၾကာင္း ေသခ်ာေစရမည္။

Ø  အကယ္၍ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္စဥ္ ပ်က္စီးခ်ိဳ႔ယြင္းမႈ၊ မေတာ္တဆမႈမ်ားျဖစ္ခဲ့လွ်င္ ထိုမေတာ္တဆမႈမ်ားကို စံုစမ္း စစ္ေဆးရမည္၊ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခ်က္မွတ္တမ္း၊ စစ္ေဆးခ်က္မွတ္တမ္းမ်ား ထားရမည္။

Ø  အလုပ္ရွင္သည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းမွ အႏၱရာယ္မ်ားကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္၊ သင့္ေတာ္သည့္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား ျပဳေရး အႀကံဉာဏ္မ်ားေပးႏုိင္ရန္ လုပ္ငန္းခြင္အႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရး အရာရိွတစ္ဦးကို ကြ်မ္းက်င္သူအျဖစ္ ခန္႔ထား ႏိုင္သည္။

            ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူတို႔၏ တာဝန္ဝတၱရားမ်ားကို သက္ဆုိင္ရာေနရာမ်ားတြင္ ေဖာ္ျပသြားပါမည္။

၂၊ ၂။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူ

            ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူတြင္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူ၊ ႀကိဳးခ်ည္သူ၊ အခ်က္ျပသူ၊ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူဟု ေလးေယာက္ပါ၏။ အလုပ္ရွင္သည္ လက္မွတ္ရထားသူ၊ လုပ္ငန္းအေတြ႔အႀကံဳရိွသူမ်ားကို ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူမ်ားအျဖစ္ ခန္႔အပ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည္။

            ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကြ်မ္းက်င္သူအျဖစ္ လုပ္ကုိင္မည့္သူမ်ားသည္ သက္ဆိုင္ရာ သင္တန္းမ်ားကို တက္ေရာက္ေအာင္ျမင္ၿပီးသူ မ်ား ျဖစ္ရမည္။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူသည္ Lifting Supervisor course ကိုလည္းေကာင္း၊ ႀကိဳးခ်ည္သူႏွင့္ အခ်က္ျပသူသည္ Rigger and Signalman သင္တန္းကိုလည္းေကာင္း တက္ေရာက္ေအာင္ျမင္ၿပီးရမည္။ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူသည္ ဝန္ခ်ီစက္ ေမာင္းသူ သင္တန္းကိုသာမက ဝန္ခ်ီစက္တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို ေမာင္းႏွင္ရန္ သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းလိုင္စင္ ရိွရမည္။ ဥပမာ - တာဝါဝန္ခ်ီစက္ကို ေမာင္းလိုလွ်င္ တာဝါဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းလိုင္စင္၊ မိုဘိုင္းဝန္ခ်ီစက္ကို ေမာင္းလိုလွ်င္ မိုဘိုင္းဝန္ခ်ီစက္ေမာင္း လုိင္စင္ စသည္။

၂၊ ၂၊ ၁။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူ

ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူကို အလုပ္ရွင္သည္ ၎အား ဝန္ခ်ီ လုပ္ငန္းမ်ားကို ႀကီးၾကပ္မည့္သူျဖစ္ေၾကာင္း အလုပ္ခန္႔စာ ထုတ္ေပးရမည္။ ဤရာထူးယူထားသူသည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းကိစၥအဝဝကို ႀကီးၾကပ္လုပ္ကိုင္ရန္ တာဝန္ယူရမည္။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္း ႀကီးၾကပ္သူသည္ ၎အတြက္ သတ္သတ္ မွတ္မွတ္ ထုတ္ေပးထားသည့္ ဝတ္စံုကို ဝတ္ဆင္ရမည္။ အကယ္၍ ဝန္ခ်ီ လုပ္ငန္းႏွစ္ခု သည္ နီးကပ္စြာတည္ရိွေနပါက ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူ တစ္ေယာက္တည္းက ထိုလုပ္ငန္းႏွစ္ခုလံုးကို ႀကီးၾကပ္ႏုိင္သည္။

            ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူသည္ ဝန္ခ်ီျခင္းလုပ္ငန္းအစီအစဥ္ (Lifting Plan) ကို ပါဝင္ ေရးဆဲြရမည္။ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္း ႀကီးၾကပ္သူ၏ တာဝန္မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတုိင္း ျဖစ္၏။

Ø  ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းအစီအစဥ္အတိုင္း ဝန္ခ်ီျခင္းလုပ္ငန္းကို အႏၱရာယ္ ကင္းစြာလုပ္ႏုိင္ရန္ စီမံေဆာင္ရြက္ရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းအတြက္ ေရးဆဲြထားေသာ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ အလုပ္လုပ္နည္း အစီအစဥ္၊ အႏၱရာယ္မ်ားကို ဆန္းစစ္ျခင္း အစီအမံ၊ ျဖစ္ႏုိင္ေသာ အႏၱရာယ္ႏွင့္ ထိုအႏၱရာယ္မ်ားကို ကာကြယ္တားဆီးပံုမ်ားအား ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းတြင္ ပါဝင္သူ အားလံုးကို ေျပာျပရမည္။

Ø  ခန္႔အပ္ထားသည့္ ႀကိဳးခ်ည္သူ၊ အခ်က္ျပသူ၊ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူမ်ားသာ ဝန္ခ်ီအဖဲြ႔အတြင္းပါဝင္ေၾကာင္း ေသခ်ာေစရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီျခင္းသည္ ေရးဆဲြထားသည့္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းအစီအစဥ္အတုိင္း လုပ္ကုိင္ေနေၾကာင္း ေသခ်ာေစရန္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းစဥ္ တစ္ေလွ်ာက္လံုး အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ ညႊန္ၾကားေပးေနရမည္။

Ø  အကယ္၍ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းတြင္ အႏၱရာယ္မကင္းသည့္ အေျခအေနတစ္ခုခု ေတြ႔ခဲ့ပါက လုပ္ငန္းကို ခ်က္ခ်င္းရပ္ကာ အႏၱရာယ္ကင္းသည္ထိ ျပင္ဆင္ၿပီးမွ ဆက္လုပ္ေစရမည္။

 ၂၊ ၂၊ ၂။ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူ

            Tower crane, mobile crane, crawler crane, gantry crane, overhead crane, lorry crane စသည္ျဖင့္ ဝန္ခ်ီစက္ အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာရိွရာ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူသည္ ထိုဝန္ခ်ီစက္ အမ်ိဳးအစားအလိုက္ သက္တမ္းမကုန္ေသးေသာ အေမာင္းလိုင္စင္ ရိွရမည္ျဖစ္၏။ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူသည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္း၌ အေရးႀကီး ေသာ အခန္းက႑မွ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ေနရသူျဖစ္ရာ ၎သည္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းတစ္ခုလံုး ၿခံဳငံုကာ ႀကီးၾကပ္ေနရန္လို၏။

            Tower crane, mobile crane, crawler crane ေမာင္းသူမ်ားအတြက္ အေရးႀကီးေသာ အခ်က္တစ္ခုမွာ ဝန္အား ဂရပ္ (load capacity chart) ကုိ ေသခ်ာစြာ ဖတ္တတ္ရန္ျဖစ္၏။ ၎တို႔သည္ စုစုေပါင္းအေလးခ်ိန္ (gross capacity) ႏွင့္ အသားတင္ အေလးခ်ိန္ (net capacity) ကိုသိရမည္။ ထို႔ျပင္ ဝန္ပိုမ,ျခင္းမျဖစ္ေစရန္ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းတံ အခ်င္းဝက္မည္မွ်၌ ဝန္အားမည္မွ်ကို မ,ႏုိင္သည္ (Safe Working Load) ကုိလည္း သိထားရမည္။

            ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူ၏ တာဝန္ဝတၱရားမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္၏။

Ø  ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းအစီအစဥ္အတုိင္း အႏၱရာယ္ကင္းစြာ ဝန္ခ်ီျခင္းျပဳရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားေကာင္းမေကာင္း လုပ္ငန္းမစမီ စစ္ေဆးရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီစက္မွ အထိန္းခလုပ္မ်ား ေကာင္းေကာင္း အလုပ္လုပ္မလုပ္ စစ္ေဆးၾကည့္ရႈရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီစက္ရပ္ထားသည့္ ေျမသည္ ေကာင္းစြာ ေတာင့္တင္းမာေၾကာမႈရိွမရိွ၊ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္မည့္ အနီးပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ခ်ီမ, လာသည့္ ဝန္ႏွင့္ တိုးတိုက္မိမည့္ အေဆာက္အအံု၊ ပစၥည္းစသည္တို႔ရိွမရိွ စစ္ေဆးၾကည့္ရႈရမည္။

Ø  အႏၱရာယ္ရိွသည့္ မည္သည့္ ဝန္ခ်ီ၊ ဝန္မ,ျခင္းမ်ိဳးကိုမွ မျပဳရ။ ခ်က္ခ်င္းရပ္တန္႔ရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီေနစဥ္အတြင္း ေလတိုက္မႈ၊ မိုးရြာမႈ၊ မိုးႀကိဳးပစ္မႈစသည့္ ဝန္ခ်ီျခင္းအေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ေစႏုိင္သည့္ ရာသီဥတု အေျခအေနကိုလည္း မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ေနရမည္။

Ø  အကယ္၍ တစ္စံုတစ္ခု၌ အျပစ္အနာအဆာေတြ႔ပါက ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူကို ခ်က္ခ်င္းသတင္းပို႔ရမည္။

Ø  အႏၱရာယ္ရိွသည့္ အေျခအေနတစ္ခုခုကို ေတြ႔သည္ႏွင့္တၿပိဳင္နက္ ဝန္ခ်ီျခင္းလုပ္ငန္းကို ခ်က္ခ်င္းရပ္တန္႔ရမည္။

Ø  ကရိန္းမွ ဝန္ခ်ီႀကိဳးမ်ားအေျခအေန ေကာင္းမေကာင္း ေန႔စဥ္ စစ္ေဆးၾကည့္ရႈရမည္။

၂၊ ၂၊ ၃။ အခ်က္ျပသူ

            အခ်က္ျပသူအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ ခန္႔အပ္ထားျခင္းခံရသူသည္ အခ်က္ျပသူမ်ားဝတ္ဆင္ရန္ သတ္မွတ္ထား ေသာ ဝတ္စုံကုိ ေသခ်ာစြာဝတ္ဆင္ရမည္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အခ်က္ျပသူတစ္ဦး၏ တာဝန္ဝတၱရားမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္၏။

Ø  ဝန္ခ်ီရန္ အခ်က္မျပမီ ဝန္ကို ေသခ်ာစြာ ခ်ည္ေႏွာင္ၿပီးေၾကာင္း ေသခ်ာေစရမည္။

Ø  တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ဝန္ကိုခ်ီပို႔ရန္ ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူကို မွန္မွန္ကန္ကန္ႏွင့္ ျပတ္သားတိက်စြာ အခ်က္ေပးရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီေနစဥ္ တေလွ်ာက္လံုး ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူႏွင့္ အဆက္အသြယ္မျပတ္ေစရ။

Ø  ဝန္ကို စတင္ခ်ီမသည့္ေနရာမွသည္ ေနာက္ဆံုးခ်မည့္ေနရာထိ လမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္ အတားအဆီး၊ အဟန္႔အတားမ်ား ကင္းစင္ေနေစရမည္။

Ø  ဝန္ခ်ီေနစဥ္အတြင္း မိမိကိုယ္တိုင္ အႏၱရာယ္စက္ကြင္းအတြင္း က်ေရာက္မေနေစရ။

Ø  ႀကိဳးခ်ည္ေနစဥ္၊ ဝန္ကိုေနရာတက်ျဖစ္ေအာင္ ကိုင္တြယ္ေနစဥ္အတြင္း ဝန္ခ်ီစက္ေမာင္းသူကို အခ်က္မျပရ။

၂၊ ၂၊ ၄။ ႀကိဳးခ်ည္သူ

            ႀကိဳးခ်ည္သူအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ ခန္႔အပ္ထားျခင္းခံရသူသည္ ႀကိဳးခ်ည္သူမ်ားဝတ္ဆင္ရန္ သတ္မွတ္ထား ေသာ ဝတ္စုံကုိ ေသခ်ာစြာဝတ္ဆင္ရမည္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ႀကိဳးခ်ည္သူတစ္ဦး၏ တာဝန္ဝတၱရားမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္၏။

Ø  ဝန္ခ်ီရာတြင္သံုးမည့္ ဝန္ခ်ီႀကိဳးမ်ား၊ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားသည္ ေကာင္းမြန္ေသာအေျခအေနတြင္ ရိွေၾကာင္း၊ သက္တမ္း ရိွေသာ လက္မွတ္မ်ား ရိွေၾကာင္း ေသခ်ာေစရမည္။

Ø  ခ်ီမ,မည့္ ဝန္၏ အေလးခ်ိန္သည္ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား၏ အႏၱရာယ္ကင္း ခ်ီမ,ႏုိင္သည့္ အေလးခ်ိန္ (Safe Working Load) အတြင္း ရိွေနေစရမည္။

Ø  ဝန္ကုိခ်ည္ေႏွာင္ရာတြင္ ဝန္သည္ ေစာင္းရဲြ႔မေနေစရန္၊ တည္ၿငိမ္စြာလိုက္ပါရန္၊ အညီအမွ်ရိွေနေစရန္ (ေျမဆဲြအားဗဟို သည္ ခ်ိတ္မည့္ခ်ိတ္တည့္တည့္တြင္ ရိွေနေစရန္) ေသခ်ာေစရမည္။

Ø  ဝန္ေပၚတြင္ မည္သည့္ပစၥည္းမွ အလြတ္တင္မထားရ။ (loose items)

Ø  ႀကီးမား/ရွည္လ်ားေသာ ဝန္ျဖစ္ပါက ဝန္ကိုထိန္းႏိုင္ရန္ အထိန္းႀကိဳး (tag line) ခ်ည္ပါ။

Ø  အကယ္၍ ဝန္ခ်ီးႀကိဳးမ်ား၊ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား ပ်က္စီးခ်ဳိ႔ယြင္းေနသည္ကို ေတြ႔ခဲ့လွ်င္ ဝန္ခ်ီလုပ္ငန္းႀကီးၾကပ္သူထံ ခ်က္ခ်င္း သတင္းပို႔ပါ။

၂၊ ၃။ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား

            ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားတြင္ ဝန္ခ်ီပစၥည္းမ်ား (lifting gears) ႏွင့္ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား (lifting appliances) ဟု ႏွစ္မ်ိဳးရိွ၏။

၂၊ ၃၊ ၁။ ဝန္ခ်ီပစၥည္းမ်ား (lifting gears)

            ဝန္ခ်ီပစၥည္းမ်ား (ခ်ိတ္မ်ားႏွင့္ႀကိဳးမ်ား) ဆိုသည္မွာ ဝန္ႏွင့္ ဝန္ခ်ီစက္အၾကား ခ်ိတ္ဆက္ေပးထားသည့္ ပစၥည္းမ်ားကို ဆိုလိုသည္။ ဝန္ခ်ီပစၥည္းမ်ား ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္။

Ø  ပစၥည္းအရြယ္အစားႏွင့္ အေလးခ်ိန္

Ø  ဝန္ခ်ီရာတြင္ ခ်ိတ္ ခ်ိတ္ရမည့္ေနရာ

Ø  ေျမဆဲြအားဗဟိုတည္ေနရာ

Ø  ဝန္ခ်ီကိရိယာကို မည္ကဲ့သို႔သံုးမည္ (ဇယားတြင္ၾကည့္ပါ)

Ø  ႀကိဳးကိုမည္ကဲ့သုိ႔ခ်ည္မည္၊ မည္သည့္အမ်ိဳးအစား ႀကိဳးကုိသံုးမည္

Ø  ေလတိုက္ျခင္း၊ မိုးရြာျခင္းစသည့္ ရာသီဥတုအေနအထား

             အေသးစိတ္ကို ဤ WSH ဂ်ာနယ္၌ "ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားကို အႏၱရာယ္ကင္းစြာ အသုံးျပဳျခင္း" ဟူသည့္ ေဆာင္းပါး ေရးသားေဖာျ္ပခဲ့ၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ယခု ထပ္မံမေဖာ္ျပေတာ့ပါ။ ထိုဂ်ာနယ္ကို ရွာေဖြဖတ္ရႈၾကပါကုန္။

၂၊ ၃၊ ၂။ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား (lifting appliances)

            ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားတြင္ ခ်ိန္းဘေလာက္ႏွင့္ စက္သီးမ်ားပါသည္။ ၎တုိ႔ကိုသံုး၍ ဝန္မ်ားကို အတင္အခ် လုပ္ႏုိင္သည္။ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားတြင္လည္း မ,ႏုိင္ေသာ အေလးခ်ိန္အတိုင္းအဆရိွသည္။ ဤသည္ကို safe working load (SWL) ဟု ေခၚ၏။ ဤဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ားကုိ အသံုးျပဳသူမ်ားသည္ ထုိ ဝန္ခ်ီကိရိယာမ်ား၏ မ,ႏုိင္အား (SWL) ကို သိထားရန္ အေရးႀကီး၏။

၂၊ ၄။ ဝန္ခ်ီစက္မ်ား (Lifting Machines)

            Tower crane, mobile crane, crawler crane, gantry crane, overhead crane, lorry crane စသည္ျဖင့္ ဝန္ခ်ီစက္ အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာရိွ၏။ လုပ္ငန္းလိုအပ္ခ်က္အရ ဝန္ခ်ီစက္မ်ားကို ေရြးခ်ယ္သံုးပါသည္။

            ဝန္ခ်ီစက္တိုင္းတြင္ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ မ,ႏိုင္ေသာ ဝန္အား (Safe Working Load = SWL) ရိွရာ မိမိအသံုးျပဳသည့္ ဝန္ခ်ီစက္၏ SWL ကို သိထားရန္ အလြန္အေရးႀကီးပါသည္။ မ,မည့္ဝန္၏ အေလးခ်ိန္သည္ ဝန္ခ်ီစက္ မ,ႏုိင္ေသာ ဝန္ျဖစ္ရမည္။ ဝန္ခ်ီစက္ မ,ႏုိင္ေသာ ဝန္အားမွာ စက္၏ လက္တံအတုိအရွည္၊ ေထာင့္၊ ေလတုိက္ႏႈန္း စသည္တို႔ေပၚ မူတည္ေနသည္။

ဆက္ပါဦးမည္။

ငွက္ေပ်ာမွန္းမသိ၊ ေခ်းမွန္းမသိ

ဘႀကီးေမာင္ယာ၏ သက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းအလုပ္မွာ ပန္းဘဲျဖစ္၏။ ေတာရြာ၌ႀကီးျပင္းၿပီး ပန္းဘဲအလုပ္ျဖင့္ အသက္ေမြးေန ေသာ္လည္း ဘႀကီးေမာင္ယာမွာ တကယ့္ပညာရိွတစ္ဦးျဖစ္၏။ စကားအေျပာအဆို ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႔ၿပီး ရုပ္ရည္မွာလည္း အလြန္ သန္႔ေလ၏။ ဘႀကီးေမာင္ယာကား အလြန္ခ်စ္စရာေကာင္းသူတစ္ဦး ျဖစ္ေလသည္။

(မွတ္ခ်က္။          ။ ပညာရိွဆိုလို႔ ခညားတို႔လို Ph.D ေတြ၊ Ph.E, Ph.F ေတြ။ MBA, MBC, MBZ ေတြ ရခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းထြက္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ပညာရိွဆိုတာ ဘဲြ႔ဒီဂရီေတြႏွင့္ လားလားမွ မပတ္သက္ေၾကာင္း မယ္ေခြကဗ်ာကိစၥႏွင့္ပင္ သိႏုိင္ၾကပါသည္။ ဤကား စကားခ်ပ္)

ကိုေအာင္ျမင့္ေရႊတို႔က ဘႀကီးေမာင္ယာကို ရန္ကုန္မွာေခၚထားေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ သူတို႔အိမ္ အလည္သြားတိုင္း ဘႀကီးေမာင္ယာက ဆံုးမစကားမ်ား ေျပာ၏။ သူေျပာတာေတြမွာ မွတ္စရာအျပည့္ပါသည္။

တစ္ခုေသာညေနတြင္ ဘႀကီးေမာင္ယာက ကြ်န္ေတာ့္ကို ပံုျပင္ေလးတစ္ပုဒ္ ေျပာျပ၏။ ပံုျပင္နာမည္မွာ "ငွက္ေပ်ာမွန္းမသိ၊ ေခ်းမွန္းမသိ" ဟူ၏။ ပံုျပင္ေလးမွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္၏။

ဗာရာဏသီျပည္တြင္ ျဗဟၼဒတ္မင္းႀကီးမင္းျပဳစဥ္ကာလ တကၠသိုလ္ျပည္မွာ ဒိသာပါေမာကၡဆရာႀကီးသည္ လူငယ္တို႔တတ္အပ္ရာ အ႒ာရသပညာရပ္မ်ား သင္ၾကားေပးေနသည္ဟူသတတ္။

တစ္ေန႔တြင္ ဆရာႀကီး၏ ေက်ာင္းသုိ႔ လူငယ္ႏွစ္ဦး ငိုက္စိုက္ငိုက္စိုက္ႏွင့္ ခ်ီတက္လာေလရာ ဆရာႀကီးလည္း ထုိသူငယ္ႏွစ္ဦးကို အကဲခတ္လ်က္ရိွ၏။

လူငယ္မ်ားမွာ ေတာလမ္းခရီးမွ လာခဲ့ရသျဖင့္ ေျခေထာက္တြင္ ရႊံ႔မ်ားေပက်ံေနေလရာ ေက်ာင္းေပၚမတက္မီ ေျခနင္းခံု၌ ေျခေဆးၾက၏။

ပထမလူငယ္မွာ ေရမ်ားကို တဗြမ္းဗြမ္းႏွင့္ ေလာင္းေဆးေလ၏။ ေရအိုးသာ တစ္ဝက္ေလာက္ကုန္သြားသည္ ဖေနာင့္မွရႊ႔ံမွာ မစင္ေလ။

ဒုတိယလူငယ္မွာမူ ေရကိုခပ္၊ ေျခကိုသင့္ရံုေလာင္းကာ ရြ႔ံမ်ားကို ေသခ်ာစြာ ပြတ္သပ္ေဆးေၾကာ၏။ ထို႔ေနာက္မွ ေနာက္ ေရတမႈတ္ျဖင့္ သတိထားၿပီး စင္ၾကယ္ေအာင္ ေဆးေၾကာေလရာ ေရႏွစ္မႈတ္မွ်ႏွင့္ပင္ ေျခေထာက္မွာ သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္သြားေလ ၏။

သည္လူငယ္ႏွစ္ေယာက္ကိုၾကည့္၍ ဆရာႀကီးမွာ ေခါင္းတၿငိမ့္ၿငိမ့္ရိွေလသည္။

ခ်ဳပ္ရလွ်င္ ထိုလူငယ္ႏွစ္ဦးသည္ ဆရာႀကီးထံ၌ သံုးႏွစ္သံုးမိုး ပညာသင္ၾကားၿပီး ဂရက္ဂ်ဴေရးရွင္း ဆယ္ရီမိုနီ၌ ဘက္ခ်လာ လက္မွတ္ႀကီးမ်ားကို အပ္ႏွင္းခံရၿပီးသကာလ ျပည္ေတာ္သို႔ ျပန္ၾကေလကုန္သတည္း။

သူငယ္ခ်င္းႏွစ္ေယာက္ အတူျပန္ခဲ့ရာ ေတာလမ္းတစ္ခု၌ အလြန္ႀကီးမားေသာ ေျခရာကြက္ႀကီးမ်ား ေတြ႔ေလရာ ပထမသူငယ္မွာ ေၾကာက္လန္႔လွ်က္ ေအာင္မငီး၊ သည္ေလာက္ႀကီးတဲ့ေျခရာႀကီးဆို နည္းတဲ့ေကာင္ႀကီးမဟုတ္ဘူး။ ေတြ႔မ်ားေတြ႔ရင္ ငါတို႔ကို သတ္မွာ မုခ်ပဲ ဆိုကာ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူတားဆီးေနသည့္ၾကားမွပင္ (ဦးဝရသ ကဲ့သို႔) အသားကုန္ထြက္ေျပးေလ၏။

ဒုတိယသူငယ္မွာမူ ေျခရာကို အနားကပ္ကာ ေသေသခ်ာခ်ာ စစ္ေဆးၾကည့္ရႈလ်က္ အင္း၊ ဒါဟာ ဆင္ေျခရာကြက္ပဲ။ ဆင္ေတာင္မွ ဆင္မႀကီးပါလား။ ဇီးႀကီးနဲ႔။ ေနာက္ၿပီး ေမြးခါနီးေနၿပီ။ တစ္ခါေတာ့ျဖင့္ ေကာ္ေပါက္တိုးပေဟ့ ဟု တစ္ကိုယ္တည္းေရရြတ္ကာ ေရွ႔ဆက္သြားေလရာ ၎ထင္သည့္အတိုင္းပင္ ကေလးေမြးၿပီးစ ဆင္မႀကီးကို ဆင္ေပါက္ကေလးႏွင့္အတူ ေတြ႔ရေလ၏။

သူုငယ္လည္း ျမက္ႏု၊ ငွက္ေပ်ာ စသည့္ ဆင္မႀကီးႀကိဳက္တတ္သည့္ အစာမ်ားကို ယူသြားကာ ေခ်ာ့ျမဴလ်က္ ဆင္မႀကီးႏွင့္ ယဥ္ပါးေအာင္လုပ္ေလ၏။ ထို႔ေနာက္တြင္မေတာ့ ဆင္မႀကီးကိုစီးကာ ဆင္ကေလးကို ေနာက္ကပါေစၿပီး ဆက္လက္ခ်ီတက္ခဲ့ရာ ေမြးရပ္ေျမျဖစ္ေသာ ဗမွားျပည္ႀကီးသို႔ ဆုိက္ေရာက္ေလသတည္း။

ေရႊၿမိဳ႔ေတာ္ႀကီးသို႔ ဆင္မႀကီးစီးကာဝင္လာသည့္ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူကို ေတြ႔သည့္အခါ ပထမသူငယ္မွာ တအံ့တၾသျဖစ္လ်က္ ေမးျမန္းေလရာ ဒုတိယသူငယ္လည္း ျဖစ္ေၾကာင္းရယ္ကုန္စင္ ေျပာျပေလ၏။

ထုိအခါ ပထမလူငယ္က -

"အင္း၊ ဆရာႀကီးဟာ အေတာ့္ကို မတရားတဲ့သူပဲ။ ေက်ာင္းလခညီတူညီမွ်ေပးၿပီး ေက်ာင္းတက္ခဲ့ၾကသူခ်င္း အတူတူ သူ႔ကိုေတာ့ ပညာအကုန္သင္ေပးတယ္။ ငါ့က်ေတာ့ ပညာေတြ ခ်န္ထားတယ္။ ငါ ဆရာႀကီးကို တရားစဲြမယ္။"

- ဟုေတြးကာ ဆရာႀကီးဆီ ထြက္ခြာလာခဲ့ေလ၏။

ဆရာႀကီးဆီေရာက္ေလေသာ္ ခရီးေရာက္မဆုိက္ -

ဆရာႀကီး ဘာေကာင္းသလဲ။

ေက်ာင္းလခေပးၿပီး စာသင္တာခ်င္းအတူတူ ဟုိေကာင္ကိုေတာ့ ပညာေတြ အကုန္သင္ေပးတယ္။ က်ဳပ္က်ေတာ့ အကုန္ သင္မေပးဘူး။ ဆရာႀကီးကုိ ၆၆(ဃ) နဲ႔တရားစဲြမယ္။ (ဟုတ္ေပါင္၊ မွားကုန္ၿပီ။ ေဆာရီး၊ ေဆာရီး။)

၎ျပန္လာမည္ဆုိသည္ကို သိႏွင့္ေနေသာ ဆရာႀကီးက "လာပါေမာင္၊ ခဏထိုင္ပါဦး။ ေဟာဒီ နက္စ္ေကာ္ဖီက အေတာ္ ေသာက္လို႔ေကာင္းတယ္။ ေကာ္ဖီေလးမ်ား ေသာက္ပါဦး" ဆိုၿပီးမွ ရွင္းျပ၏။

ဒီလိုကဲြ႔ေမာင္ရဲ့။ ဆရာႀကီးက ဟိုသူငယ္ကို ပညာအကုန္သင္ေပးဆို - သူက ဆရာႀကီးေခ်းကို ေန႔တိုင္းစားတယ္ကဲြ႔။ ေမာင္လည္း ဆရာႀကီးပညာကို အကုန္လိုခ်င္ရင္ သူ႔လိုပဲ ဆရာႀကီး ယိုထားတဲ့ေခ်းကို စားရလိမ့္မယ္။

သူငယ္လည္း မ်က္လံုးမ်ား ဝင္းလက္လာလ်က္ -

"ဟာ၊ ဆရာႀကီးႏွယ္။ အဲသဟာ အခုမွေျပာရသလား။ ဆရာႀကီးပညာေတြသာ အကုန္ရမယ္ဆုိ ကြ်န္ေတာ္ ဆရာႀကီးေခ်းကို စားပါမယ္" ဟု အားတက္သေရာ ေျပာေလ၏။

ဆရာႀကီးလည္း တပည့္တစ္ေယာက္ကိုေခၚ။ ဝါးတစ္ဆစ္ကို ယူေစလ်က္ ဝါးဆစ္၌ အေပါက္ေဖာက္ခိုင္း၏။ ထို႔ေနာက္ ငွက္ေပ်ာသီးႏွင့္ ထန္းလ်က္ကို ေရာနယ္ေစကာ ဝါးဆစ္ထဲထည့္၊ တစ္ဖက္မွေန၍ ညွစ္ထုတ္ကာ ငွက္ေပ်ာဖက္ေပၚ၌ သံုးပံုပံုေစၿပီး အိမ္သာအတြင္း သြားထားေစ၏။

ထို႔ေနာက္ ေက်ာင္းေပၚျပန္တက္လာၿပီး ေခ်းစားရန္ အားတက္သေရာ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနသူ သေကာင့္သားကေလးကို ကိုင္း၊ ေမာင္ရင္။ ဆရာႀကီး အိမ္သာထဲမွာ ေခ်းသံုးပံုယိုၿပီး ငွက္ေပ်ာဖက္ေပၚ ပံုထားခဲ့တယ္။ သြားစားေခ်ေပေတာ့ ဟု ခုိင္းလိုက္၏။

သူငယ္လည္း ဝမ္းသာအားရ ေက်ာင္းေပၚမွ ေျပးဆင္းလ်က္ အိမ္သာထဲ၌ ဆရာႀကီးျပင္ထားခဲ့ေသာ ငွက္ေပ်ာဖက္ေပၚမွ အရာမ်ားကို ပလုပ္ပေလာင္း စားေလ၏။

စားရင္းႏွင့္မွ ေတြးမိသည္မွာ -

"အင္း၊ ပညာရိွဆိုတာ ေခ်းေတာင္မွ ငါတို႔ေခ်းလို နံမေနပဲ ေမႊးၿပီး ခ်ဳိေနပါလား" - ဟူ၏။

အားလံုးကုန္သြားေလေသာ္ ေက်ာင္းေပၚျပန္တက္ခဲ့၏။

"ဘယ့္နဲ႔လည္းေမာင္၊ စားလို႔ကုန္ခဲ့ၿပီလား။"

"ကုန္ခဲ့ပါၿပီဆရာႀကီး။"

"ဘယ့္နဲ႔ေနသလဲကဲြ႔။ ဆရာႀကီးေခ်း။"

"ဟာ၊ ပညာရိွမ်ားရဲ့ေခ်းဟာ ေမႊးၿပီးခ်ဳိေနပါကလား ဆရာႀကီးရဲ့။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ေခ်းဆိုရင္ စားဘို႔မေျပာနဲ႔။ အနားေတာင္ မကပ္ႏိုင္ဘူး။"

ထိုအခါမွ ဆရာႀကီးက -

"အိမ္း၊ အိမ္း၊ ေကာင္းပါေပရဲ့ေမာင္။ ေခ်းမွန္း၊ ငွက္ေပ်ာမွန္းေတာင္ မခဲြတတ္တဲ့ မင့္လိုေကာင္ကို ငါက ဘယ္လိုလုပ္ ပညာသင္ေပးလို႔ ရမတံုးကဲြ႔။ အဲဒီေတာ့ -

ရြာျပန္။ ဘာမွလုပ္စရာမလိုဘဲ လမ္းေလးေလွ်ာက္ေပးရံုနဲ႔ တစ္ေန႔ သံုးေထာင္ရတဲ့အလုပ္ကိုလုပ္။ ဒါေပမယ့္ ထမင္းဘူး ေဝလာရင္ေတာ့ ဖြင့္ၾကည့္ဦးေနာ။ ေတာ္ၾကာ ဒန္ေပါက္ဆိုၿပီး ၾကာဇံေၾကာ္ေတြ ျဖစ္ေနဦးမယ္" ဟု ဆံုးမကာ ျပန္လႊတ္လိုက္ ေလသတည္း။

ေမာင္ညီမေလးတို႔ေရ -

ပံုျပင္ေလးကေတာ့ ဒါပါပဲကြယ္။

ေမာင္ညီမေလးတုိ႔လည္း ေခ်းမွန္း၊ ငွက္ေပ်ာမွန္းခဲြတတ္ေအာင္ အခုကတည္းက ကိုယ္ယုိထားတဲ့ေခ်းကိုယ္ ေသေသခ်ာခ်ာ ျပန္နမ္းၾကည့္ၾကဦးေနာ္။

ကြ်ႏု္ပ္တို႔ ျမန္မာျပည္ႀကီး၌လည္း ေခ်းမွန္း၊ ငွက္ေပ်ာမွန္းမသိသူမ်ား အေတာ္ေပါေလသည္။

ေက်းဇူးတင္ပါသည္။

ေအးၿငိမ္း

၈၊ ဇြန္လ၊ ၂၀၁၉

မနက္ ၁၁း၅၂ နာရီ

ေသာက္ေရ

(၁) ေသာက္ေရ

ေယာက္်ားႀကီးတစ္ေယာက္၏ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၆၅%၊ မိန္းမႀကီးတစ္ေယာက္၏ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ ၅၅% မွာ ေရဓာတ္ ျဖစ္၏။ လူႀကီးတစ္ေယာက္၏ ခႏၶာကုိယ္တြင္ ေရဓာတ္ပါဝင္မႈမွာ ၄၅% ႏွင့္ ကေလးတစ္ေယာက္၏ ေရဓာတ္ပါဝင္ႏႈန္းမွာ ၇၀ မွ ၈၀% ျဖစ္၏။

လူတစ္ေယာက္ ေရေသာက္သံုးရန္ မည္မွ်လိုသည္ဆိုသည္မွာ ေရေသာက္သုံးသူ၏ အသက္အရြယ္၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ၊ ေနထိုင္ရသည့္/အလုပ္လုပ္ရသည့္ေနရာ၊ က်န္းမာေရးအေျခအေန စသည့္ အခ်က္မ်ားစြာေပၚ မူတည္ေန၏။ သာမန္အပူခ်ိန္တြင္ မိန္းမႀကီးတစ္ေယာက္အတြက္ တစ္ေန႔ေရလိုအပ္ခ်က္မွာ ၂.၇ လီတာ ျဖစ္ၿပီး ေယာက္်ားႀကီး တစ္ေယာက္ အတြက္ လိုအပ္ခ်က္မွာ ၃.၇ လီတာျဖစ္၏။ သို႔ေသာ္ ေနပူက်ဲက်ဲထဲတြင္ အလုပ္လုပ္ရသူမ်ားမွာ ေရပိုေသာက္ရန္လုိ၏။

(ေရ ၁ လီတာ = ပုလင္းႀကီး ၁ ပုလင္း)

ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေရ (surface water) ႏွင့္ ေျမေအာက္ေရတို႔တြင္ အင္ေအာ္ဂဲနစ္မင္နရယ္မ်ား ေပ်ာ္ဝင္လ်က္ရိွ၏။ ေသာက္ေရတြင္ လည္း သတၱဳဓာတ္မ်ား ေပ်ာ္ဝင္လ်က္ရိွပါသည္။

ခႏၶာကိုယ္တြင္ ေရအခ်ိဳးအစား မွ်တရန္မွာ အလြန္အေရးႀကီး၏။ ေနပူထဲတြင္ အလုပ္လုပ္သည့္အခါ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ၿပီး အႏၱရာယ္ရိွ၏။ ထို႔အတူ အခ်ိန္တိုအတြင္း ေရကို အမ်ားအျပားေသာက္ပါက ေရအဆိပ္ (water intoxication) တက္၍ ေသသည္ထိ အႏၱရာယ္ရိွ၏။

ေသာက္ေရ (drinking water) ကို ေသာက္သံုးေရ (potable water) ဟုလည္း ေခၚ၏။ ေသာက္ေရဆိုသည္မွာ ေသာက္ရန္ အတြက္ သို႔မဟုတ္ အစားအေသာက္မ်ားခ်က္ျပဳတ္ရာ၌ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ အသံုးျပဳရန္အတြက္ သင့္ေတာ္သည့္ေရကို ေခၚ၏။

အစားအေသာက္ျပင္ရန္အတြက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေသာက္သံုးရန္အတြက္ေသာ္လည္းေကာင္း သံုးသည့္ေရမွာ အလြန္နည္း သည့္ ပမာဏပင္ျဖစ္ေစကာမူ လူတို႔၏ က်န္းမာေရးအတြက္ အလြန္အေရးႀကီး၏။ ဖြ႔ံၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ား၌ ေရပိုက္ေခါင္းမွလာသည့္ ေရသည္ ေသာက္သံုးရန္ ေရအရည္အေသြးမ်ားႏွင့္ ျပည့္မီသည္ ဆို၏။ ေသာက္သံုးရန္အျပင္ အျခားသံုးေသာေရမ်ားမွာ ေရခ်ိဳးရန္၊ ေဆးေၾကာရန္၊ အိမ္သာသံုးရန္၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးအတြက္ စသည္တို႔ျဖစ္၏။ ေရညိဳ (Grey water) ကို အိမ္သာေရေလာင္းရန္၊ အပင္မ်ား ေရေလာင္းရန္၊ ေဆးေၾကာရန္ႏွင့္ စုိက္ပ်ိဳးေရးတို႔အတြက္ သံုးႏိုင္၏။

မွတ္ခ်က္။            ။ အသံုးရည္ကိုလုိက္၍ ေရကို ေရျဖဴ (white water)၊ ေရညိဳ (grey water) ႏွင့္ ေရမဲ (black water) ဟု အမ်ိဳးအစားခဲြႏိုင္၏။ ေရျဖဴဆိုသည္မွာ ေသာက္သံုးရန္ သင့္ေတာ္သည့္ေရ ျဖစ္၏။ ဥပမာ - မိုးေရႏွင့္ အဝီစိတြင္းေရ။ မီးဖိုေခ်ာင္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေရခ်ိဳးခန္းမွ ေသာ္လည္းေကာင္း ထြက္လာသည့္ေရမ်ားမွာ ေရညိဳျဖစ္၏။ ဘက္တီးရီးယားႏွင့္ ပိုးမႊားမ်ား ပါႏိုင္သည့္တိုင္ အနည္းငယ္မွ်သာပါသည္။ ေရမဲဆိုသည္မွာ အိမ္သာမွထြက္လာသည့္ လူ၏မစင္တို႔ပါဝင္ေနသည့္ေရကို ေခၚသည္။ ဘက္တီးရီးယားႏွင့္ ေရာဂါပိုးမ်ား အမ်ားအျပား ပါဝင္ေနသည္။

အဆိပ္အေတာက္မ်ားပါဝင္မႈပမာဏေပၚမူတည္ကာ ေရကို အသံုးျပဳရန္ ျငင္းပယ္ႏိုင္သည္။ ဥပမာ - စက္ရံုမ်ားမွ ထြက္လာသည့္ ေရ။

ကမၻာအဝွမ္း၌ ၈၉% ရာခိုင္ႏႈန္းမွ်ေသာ လူမ်ားမွာ ေသာက္သံုးရန္သင့္ေတာ္သည့္ ေရကို ရရိွၾကသည္။ ကမၻာေပၚမွ လူဦးေရ ၄.၂ ဘီလီယံတို႔သည္ ေရပိုက္ေခါင္းမွ ေရကိုရရိွၾကၿပီး ၂.၄ ဘီလီယံမွ်ေသာလူမ်ားမွာ အမ်ားပိုင္ ေရပိုက္လိုင္းမ်ားမွေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေရတြင္းေရကန္တို႔မွေသာ္လည္းေကာင္း ေရကိုရရိွၾက၏။ အႏၱရာယ္ကင္းသည့္ ေသာက္သံုးေရရရိွေရးမွာ လူသားတစ္ေယာက္၏ အေျခခံအခြင့္အေရးျဖစ္သည္ဟု ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႔ႀကီးက ဆို၏။

(၁ ဘီလီယံ = သန္း ၁ ေထာင္)

ကမၻာေပၚတြင္ လူသားေပါင္း ၁ မွ ၂ ဘီလီယံသည္ အႏၱရာယ္ကင္းေသာေသာက္သံုးေရကို မရရိွၾက။ သုိ႔မို႔ေၾကာင့္ပင္ တစ္ပတ္ လွ်င္ လူေပါင္း ၃ ေသာင္းခန္႔ ေသေၾကပ်က္စီးေနၾကရသည္ ဆို၏။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ ဘန္ကီမြန္းက ကမၻာေပၚတြင္ အႏၱရာယ္မကင္းသည့္ ေသာက္ေရေၾကာင့္ ေသဆံုးရသည့္ လူအေရအတြက္မွာ ကမၻာစစ္မ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးရ သည့္ လူဦးေရထက္ပင္ ပိုမိုမ်ားျပားေသးသည္ဟု ေျပာခဲ့ပါသည္။

(၂) အႏၱရာယ္ကင္းတဲ့ေသာက္ေရဆုိတာ ဘာလဲ

၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ထုတ္ျပန္သည့္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႔ႀကီး၏ အစီရင္ခံစာအရ "အႏၱရာယ္ကင္းသည့္ ေသာက္သံုးေရ" ဟူသည္ "အသက္ႀကီးသည္ျဖစ္ေစ၊ ငယ္သည္ျဖစ္ေစ လူတို႔သက္တမ္းတေလွ်ာက္ ေရကုိေသာက္သံုးျခင္းေၾကာင့္ လူ႔က်န္းမာေရး ကို တစ္စံုတစ္ရာ အႏၱရာယ္မျဖစ္ေစမည့္ေရ" ျဖစ္သည္ဟု ဆို၏။

" အႏၱရာယ္တစ္စံုတစ္ရာမျဖစ္ေအာင္ စီမံထားေသာ ေသာက္သံုးေရ" ဟူသည္မွာ "အညစ္အေၾကးတစံုတရာမပါဝင္ေစဘဲလ်က္ လိုသည့္အခါတြင္ ရႏုိင္ေသာေရ" ျဖစ္၏။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ၇၁% ျဖစ္ေသာ ၅.၂ ဘီလီယံသည္ အႏၱရာယ္ ကင္းေသာေရကို ရႏိုင္ခဲ့သည္ဆို၏။  

"တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေသာ ေရအရင္းအျမစ္ (improved water source)" ႏွင့္ "မတိုးတက္မေကာင္းမြန္ေသးေသာ ေရအရင္း အျမစ္ (unimproved water source)" ဟူေသာ စကားလံုးႏွစ္ခုကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္က UNICEF, WHO ႏွင့္ JMP တို႔က ေသာက္ေရ ကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး ကိရိယာအျဖစ္ သံုးခဲ့၏။

"တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေသာ ေရအရင္းအျမစ္ (improved water source)" တြင္ အိမ္ေရာက္ေအာင္ ေရပိုက္လိုင္းျဖင့္ သြယ္တန္း ထားသည့္ ေရ၊ အမ်ားျပည္သူသံုး ေရပိုက္ေခါင္းမွေရ၊ အဝီစိတြင္းေရ၊ ေကာင္းစြာထိန္းသိမ္းထားသည့္ တြင္းေရ၊ ေသခ်ာစြာ သိုေလွာင္ထားသည့္ မိုးေရ စသည္တို႔ပါဝင္သည္။ ထို႔ျပင္ တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေသာ ေရအရင္းအျမစ္တြင္ အလုိရိွသည့္အခါ အလြယ္တကူ အဆင္သင့္ရႏုိင္သည့္ေရ၊ အိမ္အတြင္းထိ ေရာက္ေနေသာေရ၊ မည္သည့္အညစ္အေၾကးမွ ေရာေႏွာပါဝင္မေနသည့္ ေရ၊ အသြားအျပန္ နာရီဝက္ ခရီးအကြာအေဝးတြင္ရိွေသာေရ စသည္တို႔ကိုပါ ထည့္သြင္းထားပါေသးသည္။  

မွတ္ခ်က္။            ။ အသြားအျပန္ နာရီဝက္ ခရီးအကြာအေဝးတြင္ရိွေသာေရ ဟူသည့္သတ္မွတ္ခ်က္မွာ SDC - Swiss Agency for Development and Cooperarion က သတ္မွတ္ထားတာျဖစ္ပါသည္။ အဘယ္ကဲ့သို႔သတ္မွတ္သည္ကို သိလိုပါက ေအာက္ပါ link တြင္ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္။ https://www.shareweb.ch/site/Water/resources

"တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေသာ ေရအရင္းအျမစ္" မွာ လူ႔အညစ္အေၾကားမ်ား ေရာေႏွာမပါဝင္ရေလေအာင္ ေကာင္းစြာ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ထားသည့္ ပိုက္ျဖင့္ သြယ္တန္းထားသည့္ ေရလည္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ တိုးတက္ေကာင္းမြန္ ေသာ ေရအရင္းအျမစ္၏ ၂၅% တြင္ လူ႔အညစ္အေၾကးမ်ား ပါဝင္ေနသည္ဟု ဆုိ၏။

(၃) ေရရႏိုင္ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ား

ကမၻာ့ေျမမ်က္ႏွာျပင္၏ ၇၀% ကို ေရထုက ဖံုးလႊမ္းထား၏။ ထိုေရတုိ႔အနက္ ၉၇.၂% ေသာေရတို႔မွာ ဆားငံေရမ်ားျဖစ္၏။ သုိ႔အတြက္ ေရခ်ိဳပမာဏမွာ ၂.၈% မွ်သာရိွေလသည္။ ေရခ်ိဳရရိွႏုိင္ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ားမွာ ေအာက္ပါတို႔ျဖစ္၏။

Ø  ေျမေအာက္ေရ (ground water) (စိမ့္စမ္းေရ၊ အဝီစိတြင္းေရ)

Ø  မုိးေရ၊ ႏွင္းေရ၊ ျမဴေရ (precipitation) (မိုးေရ၊ စမ္းေခ်ာင္းေရ၊ ေရခဲျမစ္ေရ) 

Ø  ေျမမ်က္ႏွာျပင္ေရ (Surface water) (ျမစ္၊ ေခ်ာင္း၊ အင္း၊ အိုင္မ်ားမွ ေရ)

Ø  ဇီဝေရ (Biological) (အပင္မ်ားမွေရ)

Ø  ဆားငံေရကို က်ိဳခ်က္ယူေသာေရ (Desalinated seawater) (ပင္လယ္ေရကို က်ိဳခ်က္ယူေသာေရ)

Ø  ေခြ်း (Astmospheric water generator) (စိုထိုင္းဆမ်ားေသာ ေလထုကို ေပါင္းခံယူေသာေရ၊ ေခြ်းေရ)

ေရရႏုိင္သည့္ ေနာက္အရင္းအျမစ္တစ္ခုမွာ သံုးၿပီးသားေရကို ျပဳျပင္၍ ျပန္လည္သံုးစဲြျခင္းျဖစ္၏။ လူေနအိမ္မ်ားမွ ထြက္လာသည့္ ေရဆိုးေရညစ္မ်ားကို ျပန္လည္ျပဳျပင္သံုးစဲြႏုိင္သည္။ ျပဳျပင္ထားသည့္ေရမ်ားကို စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ သစ္ပင္ မ်ား ေရေလာင္းရာတြင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အိမ္သာေရဆဲြခ်ရာတြင္ေသာ္လည္းေကာင္း သံုးႏုိင္သည္။ ထိုမွ်မက အဆင့္ျမင့္ နည္းပညာမ်ားသံုးလ်က္ ေသာက္သံုးေရရသည္ထိပင္ ျပဳျပင္ယူႏုိင္ေလသည္။

စမ္းေရကို အခ်ိဳ႔ေနရာမ်ား၌ ပုလင္းသြတ္၍ ေရာင္းခ်ၾက၏။ ေရပုိက္ေခါင္းမွ လာေသာေရ၊ အစိုးရေရေပးေဝေရးစနစ္မွ ေပးေသာ ေရတို႔မွာ အႏၱရာယ္ကင္းစြာ စိတ္ခ်လက္ခ် ေသာက္သံုးႏုိင္၏။ ထိုေရမ်ားကို ေသာက္ေရအတြက္ ျပ႒ာန္းထားသည့္ ဥပေဒ၊ နည္း ဥပေဒမ်ားႏွင့္အညီ အႏၱရာယ္ကင္းေသာ ေသာက္ေရျဖစ္သည္အထိ ျပဳျပင္ေပးထားသည္။ ျပဳျပင္ထားသည့္ေရကို သံုးစဲြသူမ်ားထံ ေရာက္ေအာင္ ပိုက္မ်ားျဖင့္ သယ္ပို႔ေပး၏။ ပုိက္မ်ားျဖင့္သယ္ပို႔ရာတြင္ ေရယိုစိမ့္ၿပီး ဆံုးရံႈးမည့္အေရးကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစား ရမည္။ ထိုမွ်သာမက ေရပိုက္လိုင္းမ်ားကို ေျမႀကီးေအာက္မွ သြယ္တန္းရာတြင္ ေပါက္ေနသည့္ ပိုက္ေနရာမွ ေရညစ္မ်ား၊ ေရာဂါ ပိုးမႊားမ်ား ဝင္လာႏုိင္သည့္ အႏၱရာယ္ကိုလည္း သတိျပဳရမည္ ျဖစ္၏။

စင္ကာပူတြင္ ေရကို အရင္းအျမစ္ေလးခုမွ ရယူသည္။ ၎တို႔မွာ -

၁။ မေလးရွားမွ ဝယ္ယူေသာေရ (Imported Water)

၂။ မိုးေရ (Local Catchment Water)

၃။ ပင္လယ္ေရးကို က်ိဳခ်က္ယူေသာေရ (Desalinated Water)

၄။ အိမ္မ်ားမွ စြန္႔ထုတ္လိုက္ေသာ သံုးျပီးသားေရမ်ားကို ျပန္လည္ သန္႔စင္သံုးေသာေရ (NEWater) . . . တို႔ ျဖစ္၏။

စင္ကာပူသည္ ေကာင္းကင္မွရြာခ်လိုက္သည့္ မိုးေရမ်ားကို အလဟႆအျဖစ္မခံပါ။ ထုိမိုးေရမ်ားကို ေသခ်ာစြာျပဳျပင္ထားသည့္ ေျမာင္းႀကီး၊ ေျမာင္းငယ္မ်ားျဖင့္ ေရကန္ႀကီးမ်ားဆီကဲ့ယူကာ ေလွာင္ထားသည္။ ထို႔ေနာက္ ထိုေလွာင္ထားေသာ ေရမ်ားကို ျပဳျပင္ကာ ျပန္သံုးသည္။

ထို႔အတူပင္ အိမ္မ်ားမွ စြန္႔ထုတ္လုိက္သည့္ ေရဆိုးေရညစ္မ်ားကိုလည္း လႊင့္မပစ္ဘဲ ျပန္၍သန္႔စင္ကာ သံုးသည္။ ထိုေရကို NEWater (ေရသစ္) ဟု ေခၚ၏။ တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွ ေရဆိုးမ်ားကို ေရျပဳျပင္ေရးစက္ရံု (water reclamation plant or new water factory) မ်ားသို႔ပို႔ကာ ျပဳျပင္ယူ၏။ စင္ကာပူတြင္ ေရျပဳျပင္ေရးစက္ရံု ေလးခုရိွသည္။

စင္ကာပူသည္ ေျမေအာက္ေရကို လံုးဝထုတ္ယူသံုးစဲြျခင္းမရိွ။ ပင္လယ္ေရကို က်ိဳခ်က္ကာ ေရခ်ိဳျဖစ္ေအာင္သံုးသည့္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ မ်ားတြင္ စင္ကာပူသည္ တစ္ႏိုင္ငံ အပါအဝင္ျဖစ္၏။ လက္ရိွတြင္ ပင္လယ္ေရခ်က္စက္ရံု ၆ ခုရိွၿပီး ၂၀၆၀ ခုႏွစ္သုိ႔ ေရာက္လွ်င္ တစ္ႏုိင္ငံလံုး ေရလိုအပ္ခ်က္၏ ၂၅% ကို ဤေရမ်ားျဖင့္ ျဖည့္ဆည္းမည္ ျဖစ္၏။

မေလးရွားမွ ေရကို စာခ်ဳပ္ႏွစ္ခုျဖင့္ဝယ္ယူခဲ့ရာ ပထမစာခ်ဳပ္မွာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္သက္တမ္းကုန္သြားၿပီျဖစ္၏။ ဒုတိယစာခ်ဳပ္မွာ ၂၀၆၁ ခုႏွစ္တြင္ သက္တမ္းကုန္မည္ျဖစ္သည္။ ထိုစာခ်ဳပ္သက္တမ္းကုန္လွ်င္ မေလးရွားမွ ေရကိုဝယ္ယူျခင္းအား ရပ္တန္႔လိုက္ၿပီး မိမိပုိင္ေရျဖင့္သာ လံုးဝသံုးစဲြသြားမည္ ျဖစ္၏။ မိုးေရမွာ အကန္႔အသတ္ရိွသျဖင့္ ပင္လယ္ေရကို ႀကိဳခ်က္ေသာေရ ႏွင့္ ျပန္ျပင္ေရ (NEWater) ကို အဆမ်ားစြာ တိုးျမွင့္လုိက္မည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စင္ကာပူႏိုင္ငံ၏ ေရအရင္းအျမစ္ ရယူပံုမွာ အျခားႏုိင္ငံမ်ား ထက္ ပိုမိုထူးျခားသည္ဟု ဆိုႏုိင္မည္ ျဖစ္၏။

ယခုအခါ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေဒသမ်ားစြာ၌ပင္ ေသာက္သံုးေရအခက္အခဲကို ႀကံဳေနၾကရၿပီ။ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးၿမိဳ႔ႀကီးမ်ားတြင္ ေျမေအာက္ ေရမ်ားကို အကန္႔အသတ္မရိွ ထုတ္ယူသံုးစဲြေနၾက၏။ ဤသည္မွာ ႀကိဳဆိုရမည့္အရာတစ္ခုမဟုတ္။ ေျမေအာက္ေရဟူသည္ အကန္႔အသတ္ရိွ၏။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနႏွင့္ မိုးေရခံေဒသမ်ားစြာရိွေလရာ အခမဲ့ရေသာ မိုးေရကို ေခ်ာင္းေျမာင္းမ်ားမွ တဆင့္ ပင္လယ္ထဲသို႔ အလဟႆ စီးဆင္းကုန္ဆံုးေစမည့္အစား စုေဆာင္းၿပီး အက်ိဳးရိွရိွျပန္လည္ အသံုးခ်ႏုိင္ရန္ စီမံကိန္းမ်ားခ်လွ်က္ လုပ္ကုိင္သင့္သည့္ အခ်ိန္သို႔ ေရာက္ေနၿပီျဖစ္၏။ ယခုကတည္းက မစီမံလွ်င္ မေဝးလွေတာ့ေသာ အနာဂတ္ကာလ၌ ေရျပႆနာႏွင့္ မလဲြမေသြ ႀကံဳၾကရ လိမ့္မည္။

(၄) ေရအရည္အေသြး

ေရအရည္အေသြးကို ေအာက္ပါအတိုင္း သံုးမ်ဳိး ခဲြႏုိင္၏။

Ø  ရုပ္ဂုဏ္သတိၱ (physical)

Ø  ဓာတ္ဂုဏ္သတိၱ (chemial)

Ø  အႏုဇီဝဂုဏ္သတိၱ (microbiological)

ရုပ္ဂုဏ္သတိၱႏွင့္ ဓာတ္ဂုဏ္သတိၱမ်ားတြင္ heavy metal, organic compound, total suspended solids (TSS), turbidity စသည္တို႔ပါ၏။ အႏုဇီဝဂုဏ္သတိၱမ်ားတြင္ ကိုလီေဖာင္းဘက္တီးရီယား၊ အီးကိုလီ၊ ကုိလယ္ရာဘက္တီးရီးယား၊ ဗိုင္းရပ္စ္ စသည္တို႔ပါ၏။

ဓာတ္ဂုဏ္သတိၱမ်ားတြင္ ႏိုက္ႀတိတ္၊ ႏိုက္ႀတိဳက္၊ အာဆင္းနစ္ စသည္တို႔ပါၿပီး လူတို႔အား နာတာရွည္ေရာဂါမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္ သည္။ ရုပ္ဂုဏ္သတိၱ၌ အမႈန္အမႊား၊ ပိုးေကာင္မႊားေကာင္၊ မစင္အညစ္အေၾကး စသည္တို႔ပါၿပီး လူတို႔၏ က်န္းမာေရးကို ဆိုးဝါးစြာ ထိခိုက္ေစႏိုင္သည္။ အကယ္၍ ေရထဲတြင္ fecal coliforms (E.Coli ကဲ့သုိ႔) ေတြ႔လွ်င္ ထိုေရတြင္ မစင္အညစ္အေၾကးမ်ား ေရာပါ ေနၿပီဟု သံသယရိွႏုိင္ပါသည္။

ထို႔ျပင္ ေရထဲတြင္ protozoan oocysts (ဥပမာ - Cryptosporidium sp.), Giardia lamblia, Legionella ႏွင့္ viruses (enteric) တုိ႔ပါဝင္ႏုိင္ေသးသည္။ မိုက္ခရိုဘိုင္ယယ္လ္ ပက္သိုဂ်င္းနစ္မ်ားမွာ လူတို႔၏က်န္းမာေရးကို ခ်က္ခ်င္းထိခိုက္ေစႏုိင္ေလရာ အထူး အေလးထားရမည့္ အရာတစ္ခုျဖစ္၏။

ကမၻာေပၚတြင္ ေသာက္သံုးေရမ်ားကို အဓိကညစ္ပတ္ေစသည့္အရာမွာ လူတို႔၏ အညစ္အေၾကးပင္ျဖစ္၏။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ ေရေၾကာင့္ျဖစ္ရေသာ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသေၾကပ်က္စီးၾကသူမ်ားမွာ ၁.၈ သန္းရိွၿပီး သန္႔ရွင္းေသာေသာက္ေရ မရိွသူမွာ ၁.၁ ဘီလီယံရိွ၏။ ေက်းလက္ေတာရြာမ်ားတြင္ အိမ္သာမ်ားကို ေခ်ာင္း၊ ေျမာင္းကမ္းနဖူးတို႔တြင္ ေဆာက္လုပ္ေလ့ရိွရာ လူတို႔၏ အညစ္အေၾကးမ်ား အဓိကပါဝင္ေနသည့္ေရမွာ ၎တို႔ ေန႔စဥ္သံုးစြဲေနသည့္ ေခ်ာင္းေရပင္ျဖစ္၏။

ေသာက္ေရ၏ အရည္အေသြးႏွင့္ပတ္သက္၍ စံႏႈန္း၊ လမ္းညႊန္၊ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ မ်ားစြာရိွ၏။ အလုိရိွသူမ်ား WHO website တြင္ စာအုပ္မ်ားကို အခမဲ့ download လုပ္ကာ ဖတ္ရႈႏုိင္ပါသည္။ ISO တစ္ခုတည္းပင္ ေရအရည္အေသြးႏွင့္ပတ္သက္ ၍ ISO 24510 အပါအဝင္ စံႏႈန္းေပါင္း ၃၀၀ နီးပါးရိွ၏။ (Ref: ISO and Water)

ေရအရည္အေသြးႏွင့္ပတ္သက္၍ သတ္မွတ္ထားသည့္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႔၏ စံႏႈန္းမွာ ေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္ပါသည္။

(၅) ေရႏွင့္ က်န္းမာေရး

ေသာက္ေရအတြက္ အဓိကျပႆနာမွာ ေရမသန္႔ရွင္းမႈပင္ ျဖစ္၏။ ေရမသန္႔မႈေၾကာင့္ျဖစ္သည့္ ေရာဂါမွာ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာ ေရာဂါျဖစ္သည္။ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေၾကာင့္ ေသသူမ်ား၏ ၉၀ % မွာ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ားျဖစ္၏။ အာဟာရခ်ဳိ႔ယြင္းမႈေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ခုခံအား က်ဆင္းရသည္။ ထိုအခါ အလြယ္တကူ ေရာဂါရသည္။ ေရာဂါဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္မရိွ။ ၂၀၀၀ မွ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္အတြင္း ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေၾကာင့္ေသရေသာ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္မ်ားမွာ ဆာဟာရ အာဖရိကေဒသ၌ ၇၆၉ ၀၀၀၊ ေတာင္အာရွေဒသတြင္ ၆၈၃ ၀၀၀ ရိွသည္ဆို၏။

အကယ္၍ ေရျဖန္႔ျဖဴးေရးစနစ္ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္လွ်င္ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလွ်ာေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈကို ၂၅ % ထိ၊ ေရသိုေလွာင္မႈစနစ္ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္လွ်င္ ၃၉ % ထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္မည္။

၁၉၈၀ ခုႏွစ္တြင္ ကုလသမဂၢက "International Decade of Water" (အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေရဆယ္စုႏွစ္) အျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့၏။ အဝီစိတြင္းေရသည္ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ တူးေျမာင္း၊ ကန္မ်ားမွေရထက္ ေသာက္သံုးရန္ ပိုမိုအႏၱရာယ္ကင္းသည္ဟု ယူဆခ့ဲၾက၏။ ဂရင္းႏိုက္ေက်ာက္မ်ားေပ်ာ္ဝင္မႈေၾကာင့္ ေရတြင္ ဖလူအိုရိုဒ္အလြန္အကြ်ံပါဝင္၍ လူေပါင္း သန္း ၆၀ ခန္႔ အဆိပ္သင့္ခဲ့ၾက၏။ ရလဒ္မွာ ကေလးငယ္မ်ား၌ အရိုးမ်ား ပံုပ်က္ပန္းပ်က္ျဖစ္ျခင္း ျဖစ္၏။ ဖလူအိုရိုဒ္ ပမာဏနည္းလွ်င္ သြားမ်ားကို အေထာက္အကူ ျပဳေသာ္လည္း မ်ားလွ်င္မူ အရုိးမ်ား၏ ပံုပန္းကို ထိခိုက္ေစသည္။

ေနာက္တစ္ခုမွာ အာဆင္းနစ္အဆိပ္သင့္မႈ ျဖစ္၏။ ကမၻာ့ႏိုင္ငံ ၇၀ တြင္ လူ သန္းေပါင္း ၁၄၀ မွာ အာဆင္းနစ္ အဆိပ္သင့္မႈဒဏ္ကို ခံခဲ့ရသည္ဆို၏။

ဤအခ်က္မ်ားက ျပည္သူမ်ားအတြက္ ေသာက္သံုးေရျဖန္႔ျဖဴးရာတြင္ အစိုးရမ်ားသည္ ေသာက္ေရ၌ အဆိပ္ဓာတ္ပါဝင္မႈကို ေသ ေသခ်ာခ်ာ၊ မွန္မွန္ကန္ကန္၊ တိတိက်က် စစ္ေဆးသင့္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေန၏။

(၆) ေရကို သန္႔စင္သံုးစဲြျခင္း

အဝီစိတြင္းေရႏွင့္ စမ္းေခ်ာင္းေရမ်ားအပါအဝင္ မည္သည့္ေရကိုမဆို မသံုးမီ ျပဳျပင္ရန္လို၏။ မည္ကဲ့သို႔ျပဳျပင္ရမည္နည္း ဟူသည္မွာ သည္ေရကို မည္သည့္ေနရာက ရသနည္း ဆုိသည့္အေပၚ မ်ားစြာမူတည္ေန၏။ ၿမိဳ႔ႀကီးမ်ားမွ အမ်ားျပည္သူ ေရေပးေဝေရးစနစ္အတြက္ ေရသန္႔စင္စက္ရံုႀကီးမ်ားရိွရန္ လိုသကဲ့သုိ႔ အိမ္သံုး အဝီစိတြင္း/ေရတြင္းမ်ားမွေရကို သန္႔စင္သည့္ အိမ္သံုး ေရသန္႔စင္စက္ကေလးမ်ားလည္း ရႏုိင္ပါသည္။

ေရသန္႔စင္စက္ မရႏိုင္ေသာေက်းလက္ေတာရြာမ်ားတြင္ ေရကိုႀကိဳခ်က္ေသာက္ျခင္းျဖင့္ ေရ၌ပါဝင္သည့္ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားကို ေသေစႏုိင္၏။ သို႔ေသာ္ ျပႆနာမွာ ေရကိုႀကိဳခ်က္ေသာက္ရန္ ေလာင္စာ (ထင္း) လိုျခင္းႏွင့္ ႀကိဳၿပီးသားေရကို မည္ကဲ့သုိ႔ ေလွာင္မည္နည္း ဟူသည့္ ျပႆနာ ျဖစ္သည္။

ေနာက္တစ္နည္းမွာ ေလာင္စာမလုိေသာ ေရသန္႔စင္ရံုအေသးစားမ်ား ျဖစ္၏။ ၎ကို ေက်ာက္ခဲ၊ သဲ၊ မီးေသြးတို႔သံုး၍ လုပ္ႏုိင္၏။ ေနေရာင္မွရသည့္ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ကို သံုးႏိုင္၏။ ဤကဲ့သုိ႔ေသာ ေရသန္႔စင္ရံုကေလးမ်ား မည္ကဲ့သို႔ ျပဳလုပ္အသံုးခ်ရမည္ကို အစိုးရအေနျဖင့္ ျပည္သူမ်ားအား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသိပညာေပးရန္၊ လုိအပ္ေသာ ပစၥည္းကိရိယာမ်ား ပံ့ပိုးေပးရန္ လုိ၏။

ေနာက္တစ္ခုမွာ ေရတြင္း၊ ေရကန္၊ အဝီစိတြင္းမ်ားႏွင့္ အိမ္သာမ်ားကို ေဝးေဝးထားရန္ ျဖစ္၏။ အႀကံေပးထားသည့္ အကြာအေဝး မွာ မီတာ ၃၀ ျဖစ္၏။ ထို႔အျပင္ ေရကန္ေဆာက္လွ်င္ ေျမျပင္အထက္ ၂ မီတာအျမင့္၌ ေဆာက္ရပါမည္။

နိဂံုး

ေရသည္အသက္ျဖစ္၏။

ဤကမၻာေပၚမွ ေရအရင္းအျမစ္မွာ မကုန္ႏုိင္မခမ္းႏိုင္ ရရိွေနႏုိင္သည့္ အရာမဟုတ္။ ေျမေအာက္ေရေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္မ်ားမွ ေရေသာ္လည္းေကာင္း အကန္႔အသတ္ ရိွ၏။ အလြန္ႀကီးမားလွေသာ ေရအရင္းအျမစ္တစ္ခုမွာ ေရခဲ ေတာင္မ်ားျဖစ္၏။ ယခုအခါ ရာသီဥတု ပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ ေရခဲေတာင္မ်ား အရည္ေပ်ာ္လာေန၏။ ဝင္ရိုးစြန္း ေရခဲေတာင္မ်ားမွ အရည္ေပ်ာ္သြားသည့္ေရသည္ သမုဒၵအတြင္း စီးဆင္းသြားၿပီး သံုးမရေသာေရမ်ား ျဖစ္သြား၏။

ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးစေသာ ၿမိဳ႔ႀကီးမ်ား၌ အစိုးရက အမ်ားျပည္သူသုိ႔ေပးသည့္ ေရပမာဏမွာ လုိအပ္ခ်က္ထက္ မ်ားစြာေလ်ာ့နည္း ေနေသးသည္ျဖစ္ရာ ျပည္သူတို႔မွာ ေရျပႆနာကို မိမိတို႔ဘာသာ ေျဖရွင္းၾကရ၏။ ထုိအခါ အိမ္တိုင္းလိုလို အဝီစိတြင္းမ်ား ေပၚလာ ၏။ ဤသည္မွာ ေကာင္းေသာလကၡဏာမဟုတ္။ ေျမေအာက္ေရကုိ အတိုင္းအဆမရိွ စုပ္ယူသံုးစဲြေနျခင္းသည္ အလြန္ အႏၱရာယ္ မ်ားလွ၏။ ဤကိစၥကုိ ျပႆနာအႀကီးအက်ယ္မတက္မီ ေစာစီးစြာေျဖရွင္းထားရန္ သင့္လွ၏။

ထုိ႔ျပင္ အမ်ားျပည္သူ ေသာက္သံုးေနသည့္ေရသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္၊ မညီညြတ္ဆိုသည္ကို အစိုးရက ကမကထလုပ္ကာ စစ္ေဆးေပးေနမႈမ်ားကိုလည္း မေတြ႔ရသေလာက္ျဖစ္၏။

ဤသည့္ကိစၥမ်ားကို အာဏာပိုင္အဖဲြ႔အစည္းမ်ားအေနႏွင့္ အေဆာတလ်င္ေဆာင္ရြက္ရန္ လုိေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အသိေပး ႏိႈးေဆာ္ လိုက္ရပါသတည္း။

ေအးၿငိမ္း (ေလးမ်က္ႏွာ)

References:

https://en.wikipedia.org/wiki/Drinking_water

https://en.wikipedia.org/wiki/Pit_latrine

https://en.wikipedia.org/wiki/Water_supply_and_sanitation_in_Singapore

ISO: ISO and Water

WHO: Guideline for Drinking Quality