မြန်မာ့ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဖြစ်စဉ်နှင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာများ၏ အခန်းကဏ္ဍ

နိဒါန်း

ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြောင်းလဲလာသော အခြေအနေများအရ နိုင်ငံပြုပြင်တည်ဆောက်ရေးတွင် မြန်မာပြည်သူ ပြည်သားအပေါင်းတို့ မိမိတို့စွမ်းနိုင်သမျှ ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းနေကြသော အချိန်ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့ ကြိုးပမ်းကြရာတွင် ပြည်တွင်းမှာသာမက ပြည်ပရောက် မြန်မာများ၏ တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဖြည့်ဆည်းမှုသည်လည်း အရေးပါသည်။ ပြည်ပရောက်မြန်မာများအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝန်း၊ ခေတ်မီနည်းပညာ၊ အတတ်ပညာများနှင့် နေ့စဉ်ထိတွေ့ လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဖြစ်ရာ မိမိ မိသားစုအတွက် ဝင်ငွေရှာရင်းမှ တစ်ဖက်တွင်လည်း အသစ်အသစ်သော ပညာဗဟုသုတများ၊ အတွေးအခေါ်သစ်များကို လေ့လာသင်ယူပြီး ဖြစ်နေတော့သည်။ ကောင်းစွာအသုံးချနိုင်ပါက ပြည်ပရောက်မြန်မာများသည် မြန်မာနိုင်ငံပြန်လည် ထူထောင်ရေးတွင် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည့် လူအင်အားအရင်းအမြစ် အစုအဝေးကြီးပင် ဖြစ်တော့၏။

ရာစုနှစ် ထက်ဝက်ခန့် တံခါးပိတ်ထားခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊ ဈေးကွက်အခြေအနေများ ပွင့်လင်းလာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများမှ လာရောက်အခြေစိုက်ခြင်းများ၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှင့်အတူ ခေတ်မီစက်ကိရိယာ၊ နည်းပညာများ၊ နည်းနာများ ပါလာမည်မုချပင်။ သို့ဖြစ်ရာ နည်းပညာအဆင့်မြင့် စက်ကရိယာ စသည်တို့ကို အသုံးပြုရန်၊ စီမံကိန်း စသည်တို့ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် ပြည်တွင်း၌ အရည်အသွေး ပြည့်ဝသည့် လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ် လိုအပ်ချက်သည်လည်း ဆပွားတိုးလာမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရာတွင် အရည်အသွေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ရွာနေပြည်ထိုင် လူ့စွမ်းအားကို အသုံးပြုခွင့်မရ၊ ပြည်ပမှ (နိုင်ငံခြားသား) ကျွမ်းကျင်သူများကို တင်သွင်းရမည် ဆိုပါက မြန်မာတို့အဖို့ လွန်စွာနစ်နာဖွယ်ရာသာ ရှိတော့သည်။ ထိုအဖြစ်မျိုးမှ ရှောင်ရှားနိုင်ရေး တရားဥပဒေအရ အကာအကွယ် ပေးခြင်း အပါအဝင် နည်းလမ်းများရှာရန်မှာ စိန်ခေါ်ချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။

ထပ်ဆင့်ကြုံရနိုင်သည်မှာ ငွေကြေးတောင့်တင်းသော နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဒေသခံဝန်ထမ်း လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများ အပါအဝင် ပြည်တွင်းမှ မရှိမဲ့ရှိမဲ့ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများအား သိမ်းကျုံးကဲ့ယူသွားမည့် အရေးပင်ဖြစ်သည်။ အိုးသည်(သယ်) အိုးကောင်းမသုံးရသည့် အဖြစ်နှင့် မကြုံရဟု မဆိုနိုင်။ Georgetown တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ စတိုင်းဘတ် ကမူ နိုင်ငံတကာမှ ဝင်ရောက်မြုပ်နှံကြသူများ၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီများ၊ အစိုးရဌာနများတွင် (ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း) ခန်းခြောက်သည့် ပြဿနာပင် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်ဟု သတိပေးသည်။ F.1 ထိုအခြေအနေမျိုးကို ရှဉ့်လည်းလျှောက်သာ ပျားလည်းစွဲသာ ပြေလည်အောင် မည်သို့ဖြေရှင်းကြမည်နည်း။ နယူးယောက် အခြေစိုက် Asia Society မှ အင်ဒရူး ဘီလို ကမူ ပြည်ပရောက် မြန်မာများသည် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် သော့ချက်ကျသော နေရာတွင်ရှိသည်ဟု သုံးသပ်သည်။ F.2

အခြား လျစ်လျူရှုထား၍ မရသည့် အချင်းအရာတစ်ခုမှာ ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့မှ ပြည်တွင်းသို့ ငွေကြေးအရ ထောက်ပံ့မှု (ဝါ) ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုပင်ဖြစ်၏။ လက်ရှိအနေအထားမှာပင် ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့သည် ၎င်းတို့၏ ချွေးနည်းစာ လုပ်အားခများအနက်မှ စုဆောင်းရသမျှကို ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ဖြည့်ဆည်းနေကြသည်။ တရားဝင်လမ်းကြောင်းမှ လွှဲပို့ခြင်းမဟုတ်သည့်အတွက် မည်ရွေ့မည်မျှဟု တိတိကျကျ မဖော်ပြနိင်ချေ။ ကွင်းဆင်းလေ့လာသူများ၏ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စစ်တမ်းကောက်ယူချက်အရ မြန်မာလုပ်သား တစ်သန်းခန့် ရှိနေသည့် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပြည်တွင်းသို့ ပြန်ပို့ငွေ (remittance) မှာ တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ မျှရှိသည် ဟူလို။ F.3 အစိုးရကို စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့ခံထားရသည့် ထိုကာလအတွင်း တစ်နှစ်စာ နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု (FDI) ပမာဏ၏ နှစ်ဆကျော်ပင်တည်း။F.4 စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ တိုင်ဝမ်၊ ဂျပန်၊ အမေရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ ဥရောပနှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး စုစုပေါင်းလိုက်လျှင် မည်မျှကြီးကျယ်မည်ကို မှန်းဆကြည့်နိုင်သည်။ ယခုကဲ့သို့ ပွင့်လင်းစပြုလာသည့် ကာလတွင် ပြန်ပို့ငွေ သာမက စီးပွားရေးအတွက် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများပါ ထပ်ဆောင်းလာနိုင်သည်ဖြစ်ရာ ယင်းတို့ကို တိုင်းပြည်အတွက် လက်ငင်းလိုအပ်မည့်၊ အကျိုးများစေမည့် ကဏ္ဍများသို့ ရေလာမြောင်းပေး မည်သို့ လမ်းခင်း ပေးကြမည်နည်း။

ထို့ပြင်တ၀ ဆိုရလျှင် ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့မှာ အခြေအနေ အခွင့်သာသည့်အတွက် အထိုက်အလျောက် နှံ့စပ်ကြသည်သာ။ နိုင်ငံပြင်ပ၌ ဘာသာမတူ၊ လူမျိုးခြား၊ ယဉ်ကျေးမှုကွဲပြားသူတို့နှင့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ထိတွေ့ဆက်ဆံရသည့် အတွေ့အကြုံများ အလိုအလျောက် ရနေသည်။ ပြည်တွင်းနေသူတို့ အဖို့အတွက်မူ ယင်းအတွေ့အကြုံမှာ ရှားပါးကုန်တစ်ခု ဖြစ်နေသေး၏။ ဈေးကွက်စီးပွားရေး၊ ဒီမိုကရေစီရေးများကို စွဲကိုင်ပြီးသကာလ မည်သည့်နိုင်ငံသားမဆို ပါဝင်ပိုင်ခွင့်ရှိသော ပွင့်လင်းသည့် လူ့ဘောင်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ရာဝယ် ယင်းအတွေ့အကြုံကို အခြေခံသည့် စိတ်နေစိတ်ထားသည် ပေါင်းကူတံတားသဖွယ် အရေးပါလေတော့သည်။ ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့အနေဖြင့် ၎င်းတို့ရရှိထားသည့် ထိုအသိထူးကို (Levitt ၏ စကားအရ Social Remittances F.5 ကို) ပြည်တွင်းမှ အဆွေအမျိုးတို့အား မည်သို့ လက်ဆင့်ကမ်းကြမည်နည်း။

အလွှာအသီးသီးမှ မြန်မာတို့ ပြည်ပသို့ အစုံလိုက် အပြုံလိုက် ထွက်ခွာကြသည့်ကာလမှာ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ တောင်းဆိုရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးအား ယခင်အစိုးရမှ အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဖြစ်၏။ ယခုအခါ ထိုလှုပ်ရှားမှုကြီး သက်တမ်း ၂၅ နှစ်ပြည့်၍ ငွေရတုတိုင်ခဲ့ပြီ။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး တစ်ခေတ်ဆန်းမည့် လင်းရောင်ခြည်လည်း ပေါ်ခဲ့ပြီ။ ဤသို့သော အချိန်အခါ၌ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိနေကြသူ သားသမီးတို့ကို အမိမြေနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ ပြန်လည်ထင်ဟပ်ရခြင်း၊ ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်လာသည့် အခါကာလ၌ ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့၏ ‘အား’ ကို ထိထိရောက်ရောက် ရယူသုံးစွဲနိုင်မည့် နည်းလမ်းများ ရှာဖွေမှန်းဆရခြင်းသည် လျော်ကန်လှသည့် အလုပ်ပင် မဟုတ်ပါလော။ ဤစာတမ်းငယ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကောင်းနိုးရာရာ နည်းလမ်းများအား ယေဘူယျသဘော ဖော်ထုတ်တင်ပြရန် ဖြစ်ပါ၏။ တစ်ဆက်တည်းမှာပင် မိမိတို့တိုင်းပြည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလမ်းကြောင်းတွင် အဝေးရောက် ညီနောင်ရင်းချာတို့၏ ပါဝင်ကူညီမှုကို အရယူခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံအချို့၏ နည်းနာများကိုလည်း အတုယူစရာ၊ သင်ခန်းစာ ယူစရာအဖြစ် ဥပမာပြဆွေးနွေးသွားရန် ဖြစ်ပါသည်။

ပြည်ပရောက် မြန်မာများ

ပြည်ပတွင် ရောက်ရှိနေထိုင်သူများဟု ဆိုရာဝယ် အလုပ်လုပ်ရန် လာသူများ၊ ပညာတော်သင်များ၊ ဒုက္ခသည်များ၊ စစ်ပြေးများ၊ အနှင်ခံရသူများ၊ ပြောင်းရွှေ့လာသူများ စသဖြင့် အမျိုးမျိုးပါဝင်၏။ ဆာဖရန် ကမူ ပြည်ပတွင် နေထိုင်သူများ (diasporas) ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့မွေးဖွားခဲ့ရာ အမိမြေ၏ အမှတ်ရစရာ၊ ဒဏ္ဍာရီ အဖြစ်အပျက်များကို ထိန်းသိမ်း သယ်ဆောင်ကာ ထိုအမိမြေနှင့် ဆက်စပ်မှုကို မိမိတို့၏သွင်ပြင်လက္ခဏာအဖြစ် (ရောက်ရာအရပ်၌) တည်ဆောက် နေထိုင်ကြသူများဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့၏ အမိမြေကို ခင်တွယ်ဆဲဖြစ်ပြီး တစ်နေ့ အိမ်ပြန်မည်ဟု အားခဲထားကြသူများဟုလည်း ဆိုသည်။ F.6

မြန်မာတို့ကား အစဉ်အလာအရ ‘အိမ်’ ကို ခင်တွယ်သူများ ဖြစ်ကြ၏။ ရှေးပဝေသဏီကပင် တိုင်းတစ်ပါးမှ ကုန်သွယ်သူများ ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်းဖြင့် မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်ကာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည့် မှတ်တမ်းများစွာ ရှိခဲ့သော်လည်း မြန်မာတို့အနေဖြင့် (တဖုဿ နှင့် ဘလ္လိက ညီနောင်တို့၏ မဇ္ဈိမတိုင်းသို့ ကုန်သွယ်ခရီးနှင့် တိဂုံဆံတော်ရှင် ဇာတ်လမ်းကို ချွင်းချက်ထား၍) ရေခြားမြေခြားသို့ သွားရောက်ကြသည်ဟူ၍ကား မရှိခဲ့ချေ။ သံဃာတော်များ သာသနာပြုရန်၊ ပိဋကတ်တော်များ သင်ယူရန် ကြွချီခြင်းနှင့် ဘုရင်များ တိုင်းခန်းလှည့်လည်ခြင်း၊ ဘုရားဖူးထွက်ခြင်း၊ စစ်ချီခြင်း စသည်တို့ ရှိခဲ့သော်လည်း သာမန်လူအများ၏ အလေ့အထအဖြစ် ထွန်းကားခဲ့သည် မဟုတ်ချေ။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ လက်အောက်ရောက်ခဲ့သည့် ကိုလိုနီခေတ်တွင် နီပေါမှ ဂေါ်ရခါးများ၊ အိန္ဒိယမှ ချစ်တီးများ မြန်မာပြည်သို့ လာရောက် အခြေချကြသည်မှာလည်း တစ်လမ်းသွားပုံစံ ဖြစ်၏။ မြန်မာတို့အနေဖြင့် အင်ပါယာ၏ အခြားဒေသများသို့ သွားရောက် အခြေစိုက်ကြသည်ဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။

သို့ရာတွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရအပြီး ပြည်တွင်းစစ်မီးနှင့်အတူ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ နယ်စပ်ဒေသများသို့ ရှောင်တိမ်းကြခြင်း၊ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းတို့က အစဉ်အလာဟောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့၏။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးကြောင့် တိုင်းရင်းသားအများပင် ကြမ်းတမ်းသော နယ်စပ်ဒေသများသို့ တိမ်းရှောင်လာခဲ့ကြပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးကို နှိမ်နင်းခဲ့သည့် နောက်ပိုင်းတွင်မူ မည်သည့် မျိုးနွယ်စုဟူ၍ ကွဲပြားခြင်းမရှိတော့ပဲ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတို့မှာ နယ်ခြားဒေသများသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ ထို့ပြင် ၁၉၆၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အစိုးရအဆက်ဆက်တို့၏ အလွဲလွဲ အချော်ချော် မူဝါဒများ ကြောင့် ပြည်သူတို့၏ စီးပွားရေးဘ၀ တစ်စထက်တစ်စ ချွတ်ချုံကျလာခဲ့ရာ အလွှာအသီးသီးမှ မြန်မာတို့မှာ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအပါအဝင် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင် အသက်မွေးရသည့် ဖြစ်စဉ်မှာလည်း ထွန်းကားလာရတော့သည်။

စနစ်တကျ စာရင်းဇယား ပြုစုထားခြင်း မရှိသည့်အတွက် ပြည်ပရောက်မြန်မာ အရေအတွက် မည်ရွေ့မည်မျှ ရှိသည်ကို တိတိကျကျ မသိနိုင်ပါ။ အိဂရက်တို ( Renaud Egreteau) ၏ စာတမ်း၌မူ ရနိုင်သမျှ စာတမ်းများ၊ မီဒီယာသတင်းများ၊ NGO အစီရင်ခံစာများ၊ ကွင်းဆင်းဆင်းလေ့လာချက်များကို အခြေခံပါက အာရှနိုင်ငံများတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာဦးရေ သုံးသန်းထက်မနည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ အများစုမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အလုပ်ကြမ်း လုပ်ကိုင်သူများအဖြစ် ရောက်ရှိနေကြပြီး နှစ်သန်းခန့်ပင် ရှိသည်ဟူလို။ ထို့ပြင်တ၀ ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်သည့် မလေးရှားတွင် ငါးသိန်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခုနှစ်သောင်းမှ ရှစ်သောင်းအထိ၊ စင်ကာပူတွင် တစ်သိန်းခန့်၊ ဂျပန်တွင် နှစ်သောင်းခန့်၊ တောင်ကိုရီးယား တွင် လေးထောင်ခန့် စသဖြင့် ပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိနေကြသည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ F.7

နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး စသဖြင့် ရောက်ရှိလာကြသည့် အခြေခံများကို မူတည်၍ လက်ရှိနေထိုင်ရာအရပ်တွင် မြန်မာတို့၏ အနေအထားသည်လည်း ကွဲပြား၏။ ဥပမာ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး အကြောင်းရင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူ မြန်မာတို့ရှိရာ စင်ကာပူတွင် လုပ်ငန်းခွင်အမျိုးမျိုး၌ များစွာသော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် အထွေထွေလုပ်သား၊ ကြီးကြပ်ရေးမှူး၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ကျူစီ၊ မန်နေဂျာ စသည်ဖြင့် အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ပါဝင်လုပ်ကိုင် နေကြသည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံ၌ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုကျော်မျှလုပ်ကိုင်နေသည့် ဝါရင့် အင်ဂျင်နီယာ၊ မန်နေဂျာများလည်း မနည်းလှ။ ဤအဆင့်ရောက်လာရန် ၎င်းတို့သည် ကျောင်းများစွာ၊ သင်တန်းများစွာတက်လျှက် စင်ကာပူနိုင်ငံသားများနှင့် အပြိုင် အရည်အသွေးပြည့်ဝလာစေရန် မိမိတို့ဘာသာ မိမိတို့ ကိုယ့်စားရိတ်နှင့်ကိုယ် သင်ယူလေ့လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူရောက် မြန်မာများမှ အစုအဖွဲ့ပုံစံဖြင့် အမိမြေသို့ ပြန်လည်ထောက်ပံ့နေပုံကို ဤနေရာ၌ အနည်းငယ် ဆွေးနွေးပါမည်။

စင်ကာပူရောက်မြန်မာများအနေနှင့် မှတ်ပုံတင်၍သော်လည်းကောင်း၊ မှတ်ပုံမတင်ပဲသော်လည်းကောင်း မိမိတို့ နီးစပ်ပတ်သက်ရာ အဖွဲ့ကလေးများ ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားနေရာ ထိုအထဲတွင် ဂျီတီအိုင်ကျောင်းသားဟောင်းများအဖွဲ့၊ မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာများအဖွဲ့၊ ဘူမိဗေဒအဖွဲ့၊ လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးအဖွဲ့ စသည့် အတတ်ပညာပိုင်းဆိုင်ရာအဖွဲ့များလည်း ရှိ၏။ ထိုအဖွဲ့အားလုံး၏ တူညီသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိမိတို့တတ်စွမ်းနိုင်သမျှ အမိမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်လုပ်ကျွေး သမှု ပြုရေးပင်ဖြစ်၏။ လူမှုရေးအဖွဲ့များက အဖွဲ့ဝင်များထံမှ အလှူငွေများဖြင့် ကျောင်းဆောက်ခြင်း၊ ကျောင်းများ ပြန်လည် ပြုပြင်ပေးခြင်း၊ စာအုပ်စာတမ်းများ ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ဆေးရုံဆေးခန်းများသို့ လှူဒါန်းခြင်း၊ မီးဘေး၊ ရေဘေး၊ မုန်တိုင်းဘေး စသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ကျရောက်သည့်အခါ အဝတ်အထည်၊ အစားအစာ၊ ငွေကြေးစသည်တို့ လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။

ဥပမာ စင်ကာပူရောက် မြန်မာမြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများအသင်း (Society of Myanmar Civil Engineers (Singapore) – SMCES) က လုပ်ငန်းခွင်အတွေ့အကြုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတင်ပြမှုနှင့် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် နှစ်စဉ်စီစဉ်ကျင်းပပေးခြင်း။ Myanmar Geologists Society Singapore (MGSS) ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီး ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဟောပြောပွဲများကို တစ်နှစ်လျှင်နှစ်ကြိမ် ပုံမှန် ကျင်းပလျှက် စင်ကာပူရှိအဖွဲ့ဝင်များက မိမိတို့လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံများကို အလှည့်ကျဟောပြောခြင်း။ MGSS အဖွဲ့ဝင်များ မြန်မာပြည်သို့ အလည်ပြန်သည့် အခါများ၌လည်း အခါအားလျော်စွာ ဟောပြောပွဲများကျင်းပပေးခြင်း အစရှိသည်တို့ကို မိမိတို့ တတ်နိုင်သည့်ဘက်မှ ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ F.8

ဤသည်မှာ စင်ကာပူရောက် မြန်မာတို့၏ အမိမြေသို့ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ပုံကို နမူနာထုတ် တင်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားတိုင်းပြည်အသီးသီးမှ မြန်မာတို့သည်လည်း အလားတူ မိမိတို့တတ်စွမ်းသမျှ ထောက်ပံ့ကြမည်ပင်။ ပြည်ပမှ အင်အားများကို မြန်မာပြည်တွင်း၌ ပိုမိုအကျိုးရှိစွာ ဖြန့်ဝေနိုင်ရေး အကြံပြုချက်များအား နောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက် ဆွေးနွေးပါမည်။

ဗီယက်နမ် နမူနာ

၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် F.9 စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ထွန်းသစ်စ အာရှကျားတစ်ကောင် ဖြစ်လာရန် တစ်ပေးခံနေရသည့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် မြန်မာပြည်ကဲ့သို့ပင် တစ်ချိန်က နိုင်ငံရေး အခြေအနေများကြောင့် နိုင်ငံသား အမြောက်အများ ပြည်ပရောက်နေသည့် တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ ၁.၂ သန်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ နှစ်သိန်းငါးသောင်း၊ သြစတြေးလျနိုင်ငံ၌ နှစ်သိန်း၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၌ တစ်သိန်းငါးသောင်း စသဖြင့် နေထိုင်လျှက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ F.10 စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်အပြီး ဗီယက်နမ် အစိုးရမှ ပြည်ပသို့ တရားဝင် ပို့လွှတ်သော အလုပ်သမားများလည်း ရှိသေး၏။ ထိုအစီအစဉ်အရ နိုင်ငံ လေးဆယ်တွင် ဗီယက်နမ်လုပ်သား လေးသိန်းခြောက်သောင်းကျော် အလုပ်လုပ်နေကြသည်ဟု ဆိုသည်။ F.11

ငွေလွဲပို့ခြင်း။ ။ ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များမှ ပြည်တွင်းသို့ နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၈ ဘီလျံ ခန့် ပြန်လည် လွှဲပို့ကြသည်ဟု သိရသည်။ UNIFAD ခေါ် နိုင်ငံတကာ လယ်ယာကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော စာရင်းအရ ထိုပမာဏသည် ဗီယက်နမ် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု (GDP) ၏ ၁၁.၂ % ပင် ရှိခဲ့၏။ F.12 လွှဲပို့ငွေတွင် မိသားစုသို့ ထောက်ပံ့ငွေအပြင် အလှုအတန်း၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများလည်း ပါဝင်သည့်အပြင် တစ်ဦးချင်းသာမက အသင်းအဖွဲ့လိုက် လွှဲပို့မှုများလည်းရှိကြောင်း သိရသည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအပေါ် ကန့်သတ်ထားသည့် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သည့် ၁၉၉၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကရောက် ဗီယက်နမ်များထံမှ ပေးပို့လာသည့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု လွဲငွေများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်အစိုးရမှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များ ကော်မတီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်တွင်း၌ ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များမှ ထူထောင်ထားသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း ၁၄၆၅ ခု ရှိသည့်အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း မ,တည်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ရှိသည်ဟူ၏။ F.13

ပညာဗဟုသုတ လွဲပြောင်းပေးခြင်း။ ။ ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) လက်အောက်တွင် ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော Transfer of Knowledge Through Expatriate Nationals (TOKTEN) ဟူသည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ရှိသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ဦးနှောက်ယိုစီးခြင်း သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချသည့်အနေဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာကြသော ပြည်ပရောက် ပညာရှင်များအား အားလပ်သည့်အချိန်တွင် မိခင်နိုင်ငံသို့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လာရောက်ပို့ချခြင်း၊ အကြံပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်စေသော အစီအစဉ်ဖြစ်၏။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ TOKTEN ပရောဂျက်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များ ကော်မတီ (COV) က လွှဲပြောင်းယူခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်များအရ သိရသည်။F.14 ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်ကြပြီး အဆင့်မြင့်ပညာ တတ်ကျွမ်းကြသူ ဗီယက်နမ်လူမျိုး လေးသိန်းကျော်ရှိသည်ဟု COV က ခန့်မှန်းသည်။F.15 ၎င်းတို့အနက်မှ ပညာရှင် ၂၀၀ ကျော်ကို နှစ်စဉ် ဗီယက်နမ်သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ စီးပွားရေး၊ သိပ္ပံပညာ၊ နည်းပညာ စသည့်နယ်ပယ်များတွင် သင်ကြားပို့ချစေခြင်း၊ အစိုးရဌာနများတွင် တွဲဖက်လုပ်ကိုင်စေခြင်း၊ အချို့ကို ဝန်ကြီးချုပ်၏ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းစသဖြင့် တိုင်းပြည် တည်ဆောက်ရေးတွင် ပါဝင်နိုင်စေရေး စီမံဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည် ဟူလို။F.16 သီးခြားအစီအစဉ်အနေဖြင့် သုခမိန်အဖွဲ့များ၊ တက္ကသိုလ်များမှလည်း ဟောပြောပွဲများ၊ ဖိုရမ်များ ကျင်းပကာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ဗီယက်နမ် ပညာရှင်များကို ဖိတ်ခေါ် ဆွေးနွေးစေသည့် အလေ့အထမှာလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား တွင်ကျယ်လာနေသည်ဟု သိရသည်။

ပြည်တွင်းမှ အစီအမံများ။F.17 ။ ပြည်ပရောက် ဆွေမျိုးသားချင်းများမှ နည်းလမ်းအသွယ်သွယ်ဖြင့် ကူညီလာခြင်းကို ဗီယက်နမ်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုကာ ၎င်းတို့အတွက် အဆင်ပြေချောမွေ့စေမည့် အစီအမံများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သမျှကို ဖော်ပြရလျှင်-
- ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပမှ လွှဲပို့ငွေများအပေါ် ကောက်ခံသည့် ၅% အခွန်ကို ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။
- ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပမှ ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည်အခြေချလိုသူများအတွက် မြေဝယ်ယူခွင့်ကို စတင်ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။
- ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် “ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များသည် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတော်၏ အရင်းအမြစ် အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်” ဟူသော သဘောထားကို (ကွန်မြူနစ်ပါတီ) ပေါ်လစ်ဗျူရို ဆုံးဖြတ်ချက် ၃၆ အရ ချမှတ်ခဲ့ပြီး သံတမန် ရေးရာ၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ ဗီဇာစည်းမျဉ်းများ၊ အခွန်ဥပဒေများ စသည်တို့အပါအဝင် ထိုဆက်ဆံရေးကို မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲမည်ဟူသော ပေါ်လစီဦးတည်ချက်များ ချမှတ်ခဲ့ပြီး လူမှုရေးဆက်နွယ်ချက်များ ဖြစ်သော မိဘဘိုးဘွား ပူဇော်ခြင်း၊ လက်ထပ်ခြင်း၊ မွေးစားခြင်း စသည်တို့ကို မည်သို့ ဖြည့်ဆည်း ဆောင်ရွက်ပေးရန်ကိုပါ လမ်းညွှန်ခဲ့သည်။
- ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းနေ မိသားစုများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ဗီယက်နမ်လူမျိုးများနှင့် ဆက်သွယ်ကာ ပြည်တွင်းမှ အခွင့်အလမ်းများ ဖြန့်ချိရေးကို ရည်ရွယ်၍ ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်များ ဆက်သွယ်ရေး ကော်မတီ (Committee for Overseas Vietnamese Relations) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
- ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပအခြေစိုက် ဗီယက်နမ်လူမျိုးများအတွက် ဗီဇာမလိုပဲ ငါးနှစ်ကြာနေထိုင်ခွင့်ကို ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၃၅ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

အစိုးရလက်အောင်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ထင်ရှားသော အခြားကော်မတီတစ်ရပ်မှ ပြည်ပရောက်ဗီယက်နမ်များ ကော်မတီ (Committee for Overseas Vietnamese Affairs) ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်၌ စီမံထားရှိသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) သို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့၏။ ပြည်ပရောက် ဗီယက်နမ်တို့အား အစိုးရမှ လက်လှမ်းလာသည့် အချိန်သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အားထုတ်လာချိန်နှင့်လည်း တိုက်ဆိုင်သည်ဖြစ်ရာ ပြည်တွင်း၌ ၎င်းတို့ကို အမိမြေသို့ ငွေလွှဲပြန်ပို့သူ၊ ဗဟုသုတ ဝေငှသူများအဖြစ်သာမက နိုင်ငံတကာတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက် အရေးဆိုပေးနိုင်သူများအဖြစ်ပါ အကောင်းမြင်လာကြသည်ဟု သုံးသပ်ကြပါသည်။F.18

အိန္ဒိယ နမူနာ

အိန္ဒိယမှ ရွေ့ပြောင်းသွားသူများကား ကမ္ဘာအရပ်ရပ် နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၀ ကျော်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြရာ မောရိသျှ နိုင်ငံ၌ဆိုလျှင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ၇၀% ဖြင့် လူများစုပင် ဖြစ်နေပြီ။ မိမိတို့ ရောက်ရာအရပ်၌ အောင်မြင်မှုအရဆုံးသော ရွေ့ပြောင်းသူများကို ပြပါဆိုလျှင် အိန္ဒိယတို့ကို လက်ညှိုးထိုးရမည်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယအနွယ်ဝင် လူဦးရေ နှစ်သန်းပင် မပြည့်သည့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်နှစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှုးများမှာ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများဖြစ်၏။F.19 အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်နှင့် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား အမတ်များအချင်းချင်း တိုင်ပင်နှီးနောနိုင်သည့် တရားဝင် အစုအဖွဲ့ (India Caucus) ရှိ၏။ ဗြိတိန်၊ ကနေဒါ၊ စင်ကာပူ၊ ဖီဂျီ စသဖြင့် နိုင်ငံများစွာတွင် နိုင်ငံရေးအရ အောင်မြင်သူ များစွာရှိခဲ့ပြီ။ စွန့်ဦးတီထွင်သူများ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ အနုပညာ စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီတွင်လည်း အိန္ဒိယနွယ်ဖွားတို့မှာ ထိပ်ထိပ်ကြဲများ ဖြစ်ကြ၏။ အမိမြေ၏ဂုဏ်ကိုဆောင်ခြင်းအားဖြင့် အလုပ်အကျွေးပြုသည်ဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။

ပြန်လည်လွှဲပို့ခြင်း။ ။ ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယတို့မှ ပြန်လည်လွှဲပို့သည့် ငွေပမာဏမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စာရင်းအရ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၄.၅ ဘီလျံရှိရာ ကမ္ဘာ့အများဆုံး လွှဲပို့ငွေ လက်ခံရရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်၏။F.20 တစ်နိုင်ငံလုံး ဂျီဒီပီ၏ ၂.၇ % မျှ ရှိလေသည်။ ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယတို့မှ အမိမြေသို့ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရာတွင် စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံသည့် ပုံစံမှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာဖြစ်၏။ အမြတ်ရရှိရေးအတွက် စီးပွားရေးလုပ်ရာတွင် ကျေးလက်ဒေသမှ အသေးစား စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းငယ်များအား အရင်းအနှီး မ,တည် ထူထောင်ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး သွယ်ဝိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူအခြေစိုက် Aavishkaar International ကို ထူထောင်၍ အိန္ဒိယတောနယ်များမှ အသေးစား လုပ်ငန်းများအတွက် အရင်းအနှီးရှာဖွေပေးသူ ဗီနိ ရိုင် (Vineet Rai) ကမူ “ကျွန်တော့် အိုင်ဒီယာက ရာနှုန်းပြည့် အလှူပေးလိုက်တာထက် လူမှုဘဝတွေ ရေစိမ်ခံ ဖွံ့ဖြိုးလာဖို့ စွန့်ဦးလုပ်ငန်းတွေမှာ အရင်းထုတ်ပေးပြီး မြုပ်နှံဖို့ပါပဲ” ဟု ဆိုသည်။ F.21 Aavishkaar မှ ရင်းနှီမြုပ်နှံခဲ့သည့် ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းများတွင် လောင်စာသုံးစွဲမှုကို ၃၀% အထိ လျှော့ချပေးနိုင်သော ရေနံဆီမီးဖို ထုတ်လုပ်သည့် တမီလ်နာဒူးမှ ကုမ္ပဏီလည်းပါ၏။ ဆွံ့အ နားမကြား မျက်မမြင်သူများအတွက် အိုင်တီ (IT) သုံးနိုင်အောင် အခြေခံများ ဖန်တီးပေးသည့် မွန်ဘိုင်း (ဘုံဘေ) မှ ကုမ္ပဏီလည်း ပါ၏။ တန်ဖိုးနည်း ငွေထုတ်စက် (ATM) များ ပြုလုပ်သည့် ကုမ္ပဏီလည်း ပါ၏။F.22 ရိုင်၏ စီးပွားရေးကား ကုသိုလ်လည်းရ ဝမ်းလည်းဝသည့် Social Enterprise ခေါ် လူမှုဘဝအခြေခံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လုပ်နည်းဆောင်တာ အတတ်ပညာကို ပေး၏။ ကြွယ်ဝမှု (wealth) ကို လွှဲပေးခြင်းလည်း ပါလေသည်။

ပြည်တွင်းမှ အစီအမံများ။ ။ ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယတို့၏ စွမ်းပကားကို ရယူသုံးစွဲနိုင်ရေး အိန္ဒိယအစိုးရ၏ စီမံဆောင်ရွက်မှုများမှာ လေ့လာဖွယ်ရာ ဖြစ်၏။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အိမ်နီးချင်း ပါကစ္စတန်နှင့် အပြိုင် နျူကလီယာလက်နက် စမ်းသပ်မှုများကြောင့် အိန္ဒိယသို့ ပေးနေသည့် နိုင်ငံခြား အကူအညီများ လျော့နည်းသွားခဲ့ဖူးသည်။ ထိုကာလတွင် အစိုးရမှ ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယများ ဝယ်ယူနိုင်သည့် Resurgent Bonds ခေါ် ငါးနှစ်သက်တမ်းရှိ ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အတိုးနှုန်း ၇.၇၅ % ဖြင့် ရောင်းချပေးခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့တွင် အမေရိကန်ရောက် အိန္ဒိယတို့ကို ဖိတ်ခေါ်ဧည့်ခံ၍ ငွေတိုက်စာချုပ် ရောင်းချသည့်ပွဲ၌ အိန္ဒိယအစိုးရဘဏ် တာဝန်ရှိသူ အင်န်ကေပူရီ က ဤသို့ ပြောခဲ့သည်။ “ဒီအရပ်မှာ ကြီးပွားသွားတဲ့သူတွေ (အမိ) တိုင်းပြည်ခေါင်းထောင်လာဖို့အတွက်လည်း ကူညီသင့်တယ်။” ဟု ပူရီကဆိုသည်။F.23 မျိုးချစ်စိတ်ကို လှုံ့ဆော်၍ တိုင်းပြည်အတွက် ရန်ပုံငွေရှာခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယများအရေး ဝန်ကြီးဌာန Ministry of Overseas Indian Affairs – MOIA ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် အိန္ဒိယ အစိုးရက Overseas Citizenship of India – OCI ခေါ် ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသားများ အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်အရ ပြည်ပနိုင်ငံတစ်ခုခု၏ နိုင်ငံသားဖြစ်နေသူ အိန္ဒိယတို့သည် သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီပါက OCI လျှောက်ထားနိုင်ပြီး ရာသက်ပန်ဗီဇာ၊ ပြည်တွင်း၌ ကုမ္ပဏီထောင်ခွင့် ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားပိုင်ခွင့် စသည့်အခွင့်အရေးများ ရရှိနိုင်သည်။ မဲပေးခွင့်၊ လွတ်တော်နှစ်ရပ်တွင် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံခွင့်၊ လယ်ယာမြေများ ဝယ်ယူခွင့်၊ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိဖြစ်ခွင့်များ မပါရှိချေ။ F.24 အိန္ဒိယ၏ OCI မှာ ဗြိတိန် အစရှိသော နိုင်ငံအချို့မှာ ကဲ့သို့ ဒွိနိုင်ငံသား (Dual Citizenship) ပုံစံ မဟုတ်ချေ။ ပြည်ပရောက် အိန္ဒိယတို့အား အမိမြေသို့ အလွယ်တကူ ဝင်ထွက်နိုင်ရန်၊ အလုပ်တာဝန်များ ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၌ ရင်းနှီးမြုပ်နှံနိုင်ရန် အခွင့်ပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပြည်ပမှ ရင်းနှီးမြုပ်နှံလိုသူ ကုမ္ပဏီများအဖို့ နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံရှိပြီးသူ၊ OCI လက်မှတ်ရှိသူ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ကို အလုပ်ခန့်ခြင်းအားဖြင့် Work Permit စသည်များ လျှောက်ထားရခြင်းကို ကျော်လွှားနိုင်ပြီး ပြည်တွင်းဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်ပေးရာတွင်လည်း ပိုမိုထိရောက်စေတော့သည်။

လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ

တိုင်းပြည်ထူထောင်ရေးတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့၏ အားကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်ရန်မှာ အစိုးရ သို့မဟုတ် လူ့ဘောင်အဖွဲ့ သီးသန့်အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ကာယကံရှင် ပြည်ပရောက် မြန်မာများ အပါအဝင် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ တက်စုံ၊ လက်စုံ စေတနာထား၍ မိမိကျရာကို ပီပြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာ အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤစာတမ်းငယ်၌ တင်ပြမည့် အကြံပြုချက်များမှာ ပြီးပြည့်စုံမည် မဟုတ်သကဲ့သို့ အခါခပ်သိမ်း ဆီလျော်နေမည်ဟုလည်း မဆိုလိုပါချေ။ လိုအပ်သလို ပြန်လည်သုံးသပ်ကာ ပြင်ဆင်နေရန် ဖြစ်ပါသည်။ အခြားနိင်ငံများ၏ အတွေ့အကြုံ၊ လုပ်ရပ်များကိုလည်း အခါအားလျော်စွာ ကြည့်ရှုလေ့လာနေရန် ဖြစ်ပါသည်။

အစိုးရအတွက် အကြံပြုချက်များ

၁။ ပြည်ပရောက် မြန်မာများနှင့် ပတ်သက်သညိ့ ကိစ္စအ၀၀ကို ထိထိရောက်ရောက် ညှိုနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေး ဝန်ကြီးဋ္ဌာနတစ်ခု ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရန် (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးတစ်ဦးမှ သီးခြားတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရန်

၂။ ပြည်ပမှ ပြည်တွင်းသို့ ငွေလွှဲပို့မှုစနစ်တွင် လက်ရှိ တရားမဝင်စနစ်ကို နိုင်ငံတကာအဆင့် ခေတ်မီသော၊ လုံခြုံစိတ်ချရသော စနစ်တခုဖြင့် အစားထိုးနိုင်ရေး ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ရန်

၃။ ပြည်ပရောက် မြန်မာပညာရှင်များ၊ ပြည်တွင်းမှ ဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျောင်း၊ ဆေးရုံ စသည်များ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်၊ ဆက်သွယ်နိုင်မည့် အင်တာနက် စာမျက်နှာတစ်ခု ထူထောင်ရန်။ ထိုစာမျက်နှာနှင့်အတူ ပြည်ပရောက် မြန်မာတတ်သိပညာရှင်များ စာရင်း (database) ကိုပါ တည်ထောင်နိုင်သည်။ (ဥပမာ ယင်းအင်တာနက် စာမျက်နှာတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာဆရာဝန်ကြီး တစ်ဦးအနေဖြင့် ၎င်းအားလပ်မည့်အချိန်၊ မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်နိုင်မည့် အချိန်ကို ကြိုတင်အသိပေးနိုင်ပြီး ပြည်တွင်းမှ ဆေးရုံတစ်ခု အနေနှင့် ထိုကာလအတွင်း ဆရာဝန်ကြီးမှ သရုပ်ပြခြင်း၊ လက်တွေ့ကုသခြင်းတို့ကို လက်ခံ ရယူနိုင်ရန် ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်း)

၄။ ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ် UNDP နှင့် ချိတ်ဆက်၍ ဗီယက်နမ်မှာကဲ့သို့ TOKTEN ပရောဂျက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်။ ဤနည်းအားဖြင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာပညာရှင်များ၏ ကူညီမှုကို ဆောင်ကြဉ်းရာတွင် UNDP ၏ ရန်ပုံငွေ၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ နည်းပညာ စသည်တို့ကို လက်ခံရယူနိုင်သည်။

၅။ နိုင်ငံခြားသားဖြစ်ပြီးသူ ပြည်ပရောက် မြန်မာများအတွက် အမြဲတန်းနေထိုင်ခွင့် (သို့မဟုတ်) အထူးပြည်ဝင်ခွင့် ဗီဇာနှင့် အခြား သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု အခွင့်အလမ်းများ စီမံဖော်ထုတ်ပေးရန်။ ဤနည်းအားဖြင့် ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိနေသော ဥစ္စာဓနကို ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်သွယ်တန်းယူနိုင်သည်။

၆။ ပြည်ပတွင် ဖွဲ့စည်းထားသော မြန်မာပညာရှင် အဖွဲ့အစည်းများအား ပြည်တွင်း၌လည်း ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများ ထားရှိဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုရန်

၇။ စီးပွားရေး၊ နည်းပညာ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများ ခေတ်နှင့်အညီ ပြန်လည်ရေးဆွဲရာတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာပညာရှင်များ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီကို ဖိတ်ခေါ်၊ ရယူနိုင်ရေး ညှိုနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားရန်

၈။ နိုင်ငံတကာရှိ မြန်မာသံရုံးများတွင် နိုင်ငံခြားသားဖြစ်ပြီးသူ ပြည်ပရောက် မြန်မာများအတွက် ကောင်စစ်ဝန် ကောင်တာ ထားရှိဖွင့်လှစ်ကာ လိုအပ်သည့် သတင်းအချက်အလက်ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ ညှိုနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးရန်

အရပ်ဘက်လူ့ဘောင်အတွက် အကြံပြုချက်များ

၁။ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ပြည်ပရောက် မြန်မာများ ဖွဲ့စည်းထားသော မှတ်ပုံတင်ပြီး၊ မှတ်ပုံမတင်ရသေးသော လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်း မြောက်များစွာ ရှိပါသည်။ ပြည်တွင်းမှ အရပ်ဘက်လူ့ဘောင် အဖွဲ့များအနေဖြင့် ပြည်ပမှ ညီနောင် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အဆက်အသွယ်ရယူခြင်း၊ ချိတ်ဆက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့၏ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပရောဂျက်များ ပိုမိုထိရောက်စေရန် ပြည်တွင်းမှ အကူအညီပေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။

၂။ ပြည်ပရောက် မြန်မာများအနက် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းလိုက်ဖြစ်စေ စေတနာ့ဝန်ထမ်း၊ ကုသိုလ်ဖြစ် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လိုပါက လိုအပ်သည့်အကူအညီ၊ သတင်းအချက်အလက်၊ အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်မည့် အစီအမံများ စီစဉ်ထားရှိရန်

၃။ Video Conferencing အစရှိသော ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ ပညာရှင်များ စကားဝိုင်း၊ လူထုအပါအဝင်ဖြစ်သော Forum ပုံစံ ဆွေးနွေးပွဲ စသည်တို့ကို ရန်ကုန်မြို့တွင်သာမက နယ်မြို့များအထိပါ အခါအားလျော်စွာ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန်။ ယင်းအတွက် ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြည်တွင်း စေတနာရှင်များ၊ ပြည်ပရောက် မြန်မာများ၊ အဖွဲ့အစည်းများသို့ ဆက်သွယ်အလှူခံ၍ ဆောင်ရွက်ရန်

၄။ ပြည်ပရောက် မြန်မာလုပ်သားများအား အကူအညီပေးရေး လှုပ်ရှားမှုကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဋ္ဌာနနှင့် ဆက်သွယ်၍ သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများမှတစ်ဆင့် ပူးပေါင်းကူညီဆောင်ရွက်ရန်

နိဂုံး
အမိမြေပြင်ပ ရောက်နေသူတို့အဖို့ကား အိမ်ပြန်ရခြင်းထက် ချိုမြိန်သော အရာသည်မရှိ။ ထို့ထက်မက ရွှေအိုးထမ်း၍ အိမ်ပြန်ရမည် ဆိုပါက သာ၍ ချိုမြိန်မည်ပင် မဟုတ်ပါလော။ ရွှေအိုးထမ်းလာသူတို့ကို ဝမ်းသာအားရ ဖက်ပွေ့ကြိုဆိုကာ ဆထက်တံပိုး တိုးပွားရန် စီမံနိုင်ကြမည် ဆိုပါက အတိုင်းထက်အလွန် တံခွန်နှင့် ကုက္ကားပင် ရှိချေမည် မဟုတ်ပါလော။ ထိုမျှမကသေး။ သမိုင်းပေးသည့် တာဝန်လည်း ရှိသေး၏။ ယနေ့ ပြည်ပရောက် မြန်မာများ၏ အများစုဟု ဆိုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းမှာ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး၏ ရိုက်ခတ်ချက်နှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့၏ အင်အားကို ယနေ့ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး၌ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်ခြင်းသည် ထိုအရေးတော်ပုံကြီးကို အမွေဆက်ခံခြင်း တစ်မျိုးပင်မဟုတ်ပါလော။

ယခုအခါကာလတွင် ရေကိုဆန်ကာ အိမ်ပြန်ကြသူတို့လည်း ရှိခဲ့ပြီ။F.25 နမူနာအဖြစ် တင်ပြခဲ့သည့် ဗီယက်နမ်၊ အိန္ဒိယတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အုံလိုက်ကျင်းလိုက်ကား မဟုတ်သေး။ လက်တွေ့တွင် ပြည်ပ၌ အခြေကျနေပြီဖြစ်သည့် မြန်မာများအနေနှင့် ၎င်းတို့သားသမီးများ၏ ပညာရေး စသော အကြောင်းများ ရှိပေရာ ပြည်တွင်းသို့ ချက်ချင်းပြန်လည် ဝင်ရောက်ရန်မှာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည်။ ယခုထက်ပို၍ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ဖြစ်ထွန်းလာရန်မှာ အထက်၌ တင်ပြထားသည့် အကြုံပြချက်များသာမက အစိုးရနှင့် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့် ပိုမိုဆန်းသစ်သော အကြံဉာဏ်များထုတ်ကာ ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုသည်။

ဤစာတမ်းငယ်၏ နိဂုံးအဖြစ် မြန်မာ့သမိုင်းမှ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ကောက်နှုတ်တင်ပြလိုသည်။ မင်းတုန်းမင်း၊ သီပေါမင်းတို့လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် မြန်မာပြည် ခေတ်မီတိုးတက်စေရေးအတွက် ကနောင်မင်းသားကြီး၊ ယောအတွင်းဝန် ဦးဖိုးလှိုင် စသူတို့၏ အစီအမံဖြင့် အိန္ဒိယနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင်များ ၁၀၃ ဦးထက်မနည်း စေလွှတ်ခဲ့ဖူး၏။ နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ပညာသင်ယူ၍ ပြန်ရောက်လာသူတို့အား သက်ဆိုင်ရာ ပညာရပ်နယ်ပယ်အလိုက် စာတမ်းများလည်း တင်သွင်းစေခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံ ငါးဆယ်ကျော် ဖြစ်ထွန်း အောင်မြင်လာခဲ့သည်ဆို၏။F.26 သို့ရာတွင် ထိုအောင်မြင်မှုများက မြန်မာပြည်အား ခေတ်မီနိုင်ငံအဖြစ် အသွင်ပြောင်းနိုင်ရန်ဝေးစွ၊ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ ကိုလိုနီဘဝသို့ မကျရောက်စေရန်ပင် တားဆီးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် အဓိကအကျဆုံးဖြစ်သည့် နိုင်ငံရေးကို ခေတ်မီအောင် ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ယနေ့မြန်မာပြည်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ထဲထဲဝင်ဝင် အကောင်အထည်ဖော်နေကြသည့် အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းများ အနေဖြင့်လည်း ဆိုခဲ့သည့် မြန်မာ့သမိုင်းဖြစ်ရပ်ကို သင်ခန်းစာယူကြစေလိုသည်။ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပမှ မြန်မာတို့၏ ‘အား’ ကိုပါ ရယူ၍ တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ဖော်ဆောင်ရာတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးမည့် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံတော်ယန္တရား၏ ခေတ်မီရေးကိုလည်း မျက်ခြည်မပြတ်ကြစေလိုကြောင်း တင်ပြအပ်ပါသည် ။။

ပြုစုသူများ

အေးငြိမ်း ဌေးနိုင်
Myanmar Transitional Platform
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ။

မှတ်စုများ

F.1 Myanmar: Rushing in Where Angels Have Feared to Tread by David I. Steinberg. http://www.asiapathways-adbi.org/…/myanmar-rushing-in-wher…/
F.2 The Key to Myanmar's Development Could Be Its Diaspora by Andrew Billo. http://asiasociety.org/…/key-myanmars-development-could-be-…
F.3 Turnell, S., A. Vicar, and W. Bradford (2008), Migrant-worker Remittances and Burma: An Economic Analysis of Survey Results, in: Monique Skidmore and T. Wilson (eds), Dictatorship, Disorder, and Decline in Myanmar, Canberra: ANU E Press, 63–86.

F.4 ၎င်း
F.5 Levitt, Peggy. (2001), The Transnational Villagers, Berkeley: University of California Press.
F.6 Safran, W. (1991), Diasporas in Modern Societies: Myths of Homeland and Return, in: Diasporas, 1, 1, 83–99.

F.7 Egreteau, Renaud (2012), Burma in Diaspora: A Preliminary Research Note on the Politics of Burmese Diasporic Communities in Asia, in: Journal of Current Southeast Asian Affairs, 31, 2, 115-147. (Burma: Insurgency and The Politics of Ethnicity by Martin Smith , 1999 White Lotus Bangkok လည်းရှု။)
F.8 ကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက်များ
F.9 ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် Doi Moi ခေါ် စီးပွားရေးပြပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ချမှတ် ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။
F.10 American Community Survey of U.S. Census Bureau (http://www.census.gov/acs); Committee for Overseas Vietnamese Affairs (http://www.ubvk.org.vn ); Statistics Canada (http://www.statcan.ca) တို့မှ ရယူသည်။
F.11 Thuy, Hong. (2007, September) “Labour Export Crucial to Viet Nam”. Vietnam News Outlook, page 6
F.12 http://www.ifad.org/remittances/maps/asia.htm မှ ရယူသည်။
F.13 Committee for Overseas Vietnamese Affairs at www.ubvk.org.vn မှ ရယူသည်။
F.14 UNDP ဗီယက်နမ်ရုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက် (http://www.undp.org.vn)
F.15 Vietnam News သတင်းစာမျက်နှာမှ ရယူသည် (http://english.vietnamnet.vn/…/hcm-city-struggles-to-stem--…)
F.16 Overseas Vietnamese intellectuals encouraged to take part in national construction စင်ကာပူနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗီယက်နမ်သံရုံး သတင်းကြေညာချက် (http://www.vietnamembassy-F.17 singapore.org/vnemb.vn/tin_hddn/ns050812144445/view…)
F.17 Truong thi Kim Chuyen, Ivan Small & Diep Vuong, Diaspora Giving: An Agent of Change in Asia Pacific Communities? Vietnam in Diaspora Giving Conference 2008 by Asian Philanthropy Advisory Network , pp 252-283 စာတမ်းမှ ကောက်နှုတ်တင်ပြသည်။
F.18 ၎င်း
F.19 အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု လူဝီစီယားနားပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှုး ဘော်ဘီဂျင်ဒယ် (Bobby Jindal) နှင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှုး နစ်ကီဟေလီ (Nikki Haley) တို့မှာ အိန္ဒိယမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူ အိန္ဒိယလူမျိုး မိဘနှစ်ပါးမှ မွေးဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။
F.20 ဒုတိယ အများဆုံးမှာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြိး ဒေါ်လာ ၂၁ ဘီလျံကျော် လက်ခံရရှိသည်။ UNIFAD ၏ စာမျက်နှာ http://www.ifad.org/remittances/maps/asia.htm မှ ရယူသည်။
F.21 Aavishkaar Venture Fund's Vineet Rai proves investors can exit social businesses profitably in THE ECONOMIC TIMES (http://articles.economictimes.indiatimes.com/…/35110583_1_s…)
F.22 Shyamala Shiveshwarkar, Diaspora Giving: An Agent of Change in Asia Pacific Communities? India in Diaspora Giving Conference 2008 by Asian Philanthropy Advisory Network , p 143.
F.23 India Taps into Its Diaspora in The New York Times 19 August 1998. (http://www.nytimes.com/…/india-taps-into-its-diaspora-expat…)
F.24 The Ministry of Overseas Indian Affairs – MOIA အင်တာနက်စာမျက်နှာမှ ရယူသည်။ (http://www.moia.gov.in/services.aspx…)
F.25 Exiles return after two decades in Myanmar Times 13 February 2012. (http://www.mmtimes.com/…/1072-exiles-return-after-two-decad… ). Vahu Development Institute မှ ပညာရှင်များသာမက ပြည်တွင်းသို့ပြန်၍ ယနေ့အပြောင်းအလဲကို ပါဝင်အားဖြည့်နေကြသူ ပြည်ပရောက် မြန်မာပညာရှင်၊ လုပ်ငန်းရှင် အများအပြား ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။ အခြားထင်ရှားသည့် နမူနာအဖြစ် ပြည်ပရောက် မြန်မာတို့ ထူထောင်ထားသည့် ဧရာဝတီ၊ မဇ္ဈိမ၊ DVB စသည့် သတင်းဌာနများ ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်နေကြခြင်းကို ပြနိုင်သည်။
F.26 ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းက မြန်မာပညာတော်သင်တို့အကြောင်း။ ပြုစုသူ တင်နိုင်တိုး ဖူးပွင့်မဏ္ဍိုင်စာပေ ၂၀၀၆ ခုနှစ်။ နယ်လှည့်ရာဇဝင် တတိယတွဲ။ ပြုစုသူ သန်းထွန်း နံ့သာစာအုပ်တိုက် ၁၉၆၉ ခုနှစ် လည်းရှု။

ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားအား အလုပ္ခန္႔ထားျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒ ျပဌာန္းက်င့္သံုးျခင္း

Download link: http://www.mediafire.com/download/ll727jtvaq233nv/Aye+Nyein+Presentation.pptx

https://www.mediafire.com/?ll727jtvaq233nv 

မတ္လ (၁) ရက္၊ ၂၀၁၄ ရက္ေန႔ UMFCCI ေဟာေျပာေဆြးေႏြးပဲြ (၂)

(၄)

            အားလံုးၿပီးေတာ့ ေမာ္ဒေရတာ ဦးေအာင္ႏိုင္ဦးက ကိုသိန္းသန္း၀င္းႏွင့္ မစိမ့္တို႔ကို ေမးခြန္းေမးသည္။ သူေမးၿပီးေတာ့ ပရိသတ္မ်ားႏွင့္ အေမးအေျဖက႑ ျဖစ္၏။ ဤအေမးအေျဖမ်ားကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေဖာ္ျပပါမည္။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။                ။ Righ to Information Act နဲ႔ ျခစားမႈကို ဘယ္လိုဆက္စပ္ ေျဖရွင္းႏိုင္ပါသလဲ။ Righ to Information Act ကိုေသေသခ်ာခ်ာလုပ္ႏိုင္ရင္ ျခစားမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသလား။

ေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္း။          ။ ဒီႏွစ္ခုက ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ပြင့္လင္းျမင္သာရင္ ခိုးလုပ္လို႔မရပါဘူး။ ခိုးလုပ္လဲ မိမွာပဲ။ စင္ကာပူမွာ Gebiz (Government Electronic Business) ဆိုတာရိွပါတယ္။ အဲဒီမွာ အိမ္သာျပင္တာကစ အေဆာက္အဦ အႀကီးႀကီးေဆာက္တာထိ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီမွာ စင္ကာပူမွာလုပ္မဲ့ လုပ္ငန္းမွန္သမွ်ကို တစ္ႏိုင္္ငံလံုး၊ တစ္ကမၻာလံုး သိေအာင္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ လုပ္ငန္းလုပ္္ရာမွာလိုအပ္တ့ဲ specification ကို အတိအက်ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ တင္ဒါတင္မ့ဲ သူက ကိုယ္လုပ္ႏိုင္မဲ့ေစ်းနဲ႔ quotation ကို အစိုးရဌာနကို လွ်ိဳ႔၀ွက္တင္ရပါတယ္။

            တင္လာတဲ့အထဲကမွ ေလးငါးခုေရြးၿပီး သက္ဆိုင္ရာဌာနေတြကိုေခၚ၊ စိစစ္ပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီကေတာ့ ေကာင္းတယ္။ ဒီကုမၸဏီကေတာ့ ေစ်းသက္သာတယ္ စသျဖင့္ သူတို႔သတ္မွတ္ထားတဲ့ criteria ေတြနဲ႔ Evaluate လုပ္ပါတယ္။ အားလံုး assessment လုပ္ၿပီးသြားတဲ့အခါ ဒီကုမၸဏီကေတာ့ သင့္ေတာ္တယ္ထင္ပါတယ္ စသျဖင့္ admin ကို တင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့မွ လုပ္ငန္းကုိခ်ေပးမဲ့အဖဲြ႔က ေရြးၿပီး ခ်ေပးလိုက္တဲဲ့ကုမၸဏီကို အေၾကာင္းၾကားပါတယ္။

            အလုပ္လုပ္ေနစဥ္တစ္ေလွ်ာက္လံုးမွာလဲ သူတို႔ေျပာထားတဲ့ specification အတိုင္းလုပ္သလား၊ မလုပ္သလားဆိုၿပီး အပိုင္းလိုက္ခဲြၿပီး စစ္ေနပါတယ္။

            ဒီလို Tendering process in place က စနစ္တက်ရိွေနတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီၾကားထဲမွာ ကိုယ္နဲ႔ ပလဲနံပသင့္တဲ့သူကို ခ်ေပးလိုက္ဘို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ပါဘဲ။ အကယ္၍တင္ဒါမရလိုက္တ့ဲ ကုမၸဏီက မေက်နပ္ခဲ့လို႔ရိွရင္ သူဘာလို႔ မရသလဲဆိုတာ တရား၀င္စာနဲ႔ေမးၿပီး ေတာင္းပိုင္ခြင့္ရိွပါတယ္။

            အဲဒီေတာ့ FOIA ဟာ ျခစားတဲ့ကိစၥမ်ိဳးေတြကိုတိုက္ဖ်က္တဲ့ေနရာမွာ ေတာ္ေတာ္အေရးႀကီးတဲ့ေနရာက ပါ၀င္ေနေၾကာင္း သိႏိုင္ပါတယ္။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။                ။ Food Safety နဲ႔ပတ္သက္လို႔ FDA မွာ တာ၀န္ရိွတယ္ဆိုေပမဲ့ လက္ေတြ႔မွာ ဘယ္သူက အေရးယူေဆာင္ရြက္ႏိုင္သလဲ။ စင္ကာပူမွာဆိုရင္ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုေတြ အေရးယူေဆာင္ရြက္ေနသလဲ။

မစိမ့္။                             ။ အစားအေသာက္လုပ္ငန္းေတြကို စင္ကာပူမွာ ႏွစ္မ်ိဳးခဲြထားပါတယ္။ ပထမတစ္ခုက manufacturing ထုတ္လုပ္ၿပီးေတာ့ ျဖန္႔ျဖဴးေရာင္းခ်မွာ။ ေနာက္တစ္ခုက စားေသာက္ဆိုင္ေတြ။ လမ္းေဘးစားေသာက္ဆိုင္ (wet market, food court. . etc) ေတြ၊ ေစ်းႀကီးတ့ဲစားေသာက္ဆိုင္ေတြ၊ ဟိုတယ္က စားေသာက္ဆိုင္ေတြ စသျဖင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

            Manufacturing – import, export ကို AVA က ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းပါတယ္။ အဲဒါေတြကို လုိင္စင္နဲ႔ကိုင္ပါတယ္။ လိုင္စင္ရဘို႔အတြက္ AVA က လုိတဲ့ requirement ေတြျပည့္ေအာင္ စက္ရံုေတြက ျဖည့္ဆည္းေပးရမယ္။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းကမ္းေတြကိုလိုက္နာႏိုင္မွ ကုန္ထုတ္လုပ္လို႔ရမယ္။ လိုင္စင္ကို ၂ ႏွစ္ပဲ ေပးထားပါတယ္။ လိုင္စင္ရတာနဲ႔ ရပ္မထားဘဲ တစ္ႏွစ္တစ္ခါ စစ္ေဆးေရး ၀င္ပါတယ္။ ဒါက ထုတ္လုပ္ေရးပိုင္းကို ကိုင္တြယ္နည္းပါ။

            ေနာက္ၿပီး လမ္းေဘးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေဟာ္တယ္မွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ စားေသာက္ဆိုင္အားလံုးကိုေတာ့ NEA (National Environment Agency) က ကိုင္ပါတယ္။ သူက သန္႔ရွင္းေရး၊ ၾကြက္ျခင္ယင္စတာေတြကိုပါ ကိုင္ပါတယ္။ လမ္းေဘးဆိုင္ေတြ ကေန Food Court ေတြဆီေရာက္ေအာင္ သူတို႔ အခ်ိန္မ်ားစြာယူၿပီး ဆဲြတင္ခဲ့ပါတယ္။

            ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ လမ္းေဘးဆိုင္ေတြမွာ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ဖို႔ ေရအလုံအေလာက္မရိွဘူး။ ေရခဲေသတၱာ၊ heater စတာေတြလည္းမရိွဘူး။ ဒီေတာ့ food court ေတြေဆာက္။ ေရတုိ႔၊ ေရခဲေသတၱာ၊ heater တို႔ အလံုအေလာက္ ပ့ံပိုးေပးၿပီး လမ္းေဘးဆိုင္ေတြကို food court ေတြဆီ ဆဲြသြင္းခဲ့ပါတယ္။

            ေနာက္ၿပီး စားေသာက္ဆိုင္ဖြင့္မဲ့သူေတြဟာ food handler သင္တန္းတက္ရပါတယ္။ ဆိုင္ဖြင့္ဘို႔လည္း လိုင္စင္လိုပါတယ္။ လိုင္စင္ရဘို႔လိုအပ္ခ်က္အားလံုး ျဖည့္ဆည္းႏိုင္မွ လုိင္စင္ခ်ေပးပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီဆိုင္ေတြကိုလည္း ပံုမွန္စစ္ေဆးေရးေတြ ရိွပါတယ္။ ဒါက စင္ကာပူမွာ ေလာေလာဆယ္ က်င့္သံုးေနတဲ့ ပံုစံပါ။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။    ။ တက္ေရာက္လာတဲ့ ပရိသတ္ကို ေဆြးေႏြးေမးျမန္းရန္ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။ ေမးျမန္းတဲ့အခါ ကိုယ့္နာမည္၊ အဖဲြ႔အစည္း စတာေတြေျပာၿပီး မိတ္ဆက္ေပးပါ။ တိုတိုရွင္းရွင္းပဲေမးေစလိုပါတယ္။ တခ်ိဳ႔က်ေတာ့ ကိုယ့္ခံစားခ်က္ေတြကို  ေျပာတာ ႀကံဳရပါတယ္။ တခ်ိဳ႔က်ေတာ့ ကိုယ္သိေၾကာင္း၊ တတ္ေၾကာင္း ျပခ်င္ပါတယ္။ အဲဒီလို ခံစားခ်က္ေတြ၊ တတ္ေၾကာင္း၊ သိေၾကာင္းေတြျပခ်င္ပါတယ္ဆိုရင္လည္း တိုတိုတုတ္တုတ္ပဲ ျပၾကပါလို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။  

Eleven Media ။               ။ ေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္းကို ေမးခ်င္ပါတယ္။ ကြ်န္မတို႔ဆီမွာ အစိုးရဌာနေတြကို သိခ်င္လို႔ ေမးတဲ့အခါ ဖံုးမကိုင္တာ၊ ျပန္မေျဖတာေတြ အၿမဲတမ္းႀကံဳရပါတယ္။ အဲဒီလို သူတို႔က မေျဖေတာ့ ကြ်န္မတို႔က ေရးလိုက္ရင္ သူတို႔က တစ္ဖက္သတ္ေရးတယ္လို႔ စြပ္စဲြပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒါမ်ိဳးေတြမျဖစ္ေအာင္ အစိုးရကို ဘယ္လို စည္းရံုးသိမ္းသြင္းႏိုင္ မယ္ဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။

ကိုသိန္းသန္း။                   ။ ကြ်န္ေတာ္ထင္တာကေတာ့ အစိုးရဌာနေတြကို ေမးတဲ့အခါ အေၾကာင္းမျပန္တာ ေၾကာက္လို႔ပါ။ ဘာျဖစ္လို႔ေၾကာက္သလဲဆိုေတာ့ ဘယ္သတင္းအခ်က္အလက္သည္ ထုတ္ျပန္ေပးလို႔ရတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္လဲ။ ဘယ္သတင္းအခ်က္အလက္သည္ ထုတ္ျပန္ေပးလို႔မရတဲ့သတင္းအခ်က္အလက္လဲ ဆိုတာကို ဖံုးအေခၚခံရတဲ့ ပုဂၢိဳလ္၊ အရာရိွက မသိဘူး။ မသိလို႔ တစ္ခုခုမွားေျပာမိတယ္ဆိုရင္ သူ ျပႆနာတက္မယ္။ ဒါ အဓိကအခ်က္လို႔ ကြ်န္ေတာ္ ထင္ပါတယ္။ ခုနက ကြ်န္ေတာ္ေျပာတဲ့အထဲမွာ information publication scheme ဆိုတာပါပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ အစိုးရဌာန တစ္ခုခ်င္းစီက ကိုယ့္ဌာနရဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြမွာ ဘယ္အခ်က္ေတြကိုေတာ့ျဖင့္ public information လို႔ သတ္မွတ္မလဲ။ ဘယ္အခ်က္ေတြကိုေတာ့ျဖင့္ confidential information လို႔ သတ္မွတ္မလဲ စသျဖင့္ ဌာနဆိုင္ရာနဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေကာ္မရွင္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေရးဆဲြထားဘို႔ လိုပါတယ္။

            တျခားႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ အစိုးရဌာနတိုင္းမွာ corporate communation department လို႔ထားပါတယ္။ media ကပဲေမးေမး၊ member of public ကပဲေမးေမး ဒီအဖဲြ႔က operation လုပ္ေနတဲ့ အဖဲြ႔ေတြရဲ့ feedback ကိုယူၿပီး ဒိုင္ခံေျဖပါတယ္။

အကယ္၍ FOIA ရွိခဲ့ရင္ information publication scheme သာရိွခဲ့ရင္ ဘာကိုထုတ္ျပန္ရမယ္၊ ဘာကိုေတာ့ ထုတ္ျပန္လို႔မရဘူးလို႔ အတိအက်သိမယ္။ role and responsibility ကြဲျပားသြားမယ္။ အခု ၀န္ႀကီးဌာနေတြမွာ ေျပာေရးဆိုခြင့္ ရိွသူေတြခန္႔အပ္ထားတာ ရိွပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ တစ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ထဲနဲ႔မရပါဘူး။ ဌာနတစ္ခုဖဲြ႔ၿပီး စနစ္တက် လုပ္ရပါမယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ ဒီဥပေဒရိွဘို႔လုိပါတယ္။ ဘယ္ဟာကေတာ့ လွ်ိဳ႔၀ွက္၊ ဘယ္ဟာကိုေတာ့ထုတ္ျပန္မယ္လုိ႔ သတ္သတ္ မွတ္မွတ္ ျပဌာန္းေပးထားရပါမယ္။ အဲဒီလိုလုပ္ဖို႔ သက္ဆိုင္ရာအဖဲြ႔ေတြဖဲြ႔ၿပီး သူတို႔ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ေပးထားဘို႔လိုပါတယ္။

Eleven Media ။               ။ ေနာက္တစ္ခုက မစိမ့္ရည္ထက္ကို ေမးခ်င္ပါတယ္။ ကြ်န္မတို႔ႏိုင္ငံမွာ ကြ်န္မတို႔မတတ္တဲ့ တရုတ္စာနဲ႔၀င္တဲ့အစားအစာေတြ အမ်ားႀကီးရိွပါတယ္။ ၁၀၀ ဘိုးဆုိရင္ မံု႔ထုပ္အႀကီးႀကီးရေတာ့ ကေလးေတြကလည္း စားတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ စားၿပီးၿပီးခ်င္းကို ပါးစပ္ေယာင္တာမ်ိဳးေတြရိွတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခုခ်ိန္ထိ ဒီအစားအေသာက္ေတြဟာ တရား၀င္လား၊ မ၀င္လား၊ အႏၱရာယ္ကင္းလား၊ မကင္းလား ဘယ္သူကမွ မေျပာသလုိ ခုထိ အမ်ားႀကီးေတြ႔ေနရပါေသးတယ္။ (၁) အဲဒီလိုျဖစ္ေနတာေတြဟာ ဘယ္သူ႔မွာ အဓိက တာ၀န္ရိွပါသလဲ။ (၂) အဲဒီအစားအေသာက္ေတြကို ဘယ္လိုထိန္းခ်ဳပ္မလဲ ဆိုတာ သိခ်င္ပါတယ္။

မစိမ့္။                 ။ ကြ်န္မတို႔မဖတ္တတ္တဲ့စာေတြ ေရးထားတဲ့ အစားအေသာက္၊ ပိုးသတ္ေဆးစတာေတြ ေစ်းကြက္ထဲမွာ အမ်ားႀကီးေတြ႔ရပါတယ္။ တျခားဘာသာနဲ႔ေရးထားတယ္ဆိုကတည္းက ဒါဟာ import ပစၥည္းေတြဆုိတာ ေသခ်ာပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ import product ေတြကို က်က်နနကိုင္တဲ့ အဖဲြ႔ရိွသလား။ ပင္မဥပေဒထဲမွာေတာ့ ဒီ import product ေတြကို control and regulate လုပ္ဖို႔ေရးဆဲြထားပါတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ဥပေဒအရေတာ့ ရိွေနၿပီလို႔ ဆိုရပါမယ္။

            ဒီထက္ပိုအေသးစိတ္သြားရမယ္ဆိုရင္ ဒါက labelling ျပႆနာပါ။ ကုန္ပစၥည္းေပၚမွာေရးထားတဲ့စာေတြဟာ ျမန္မာျပည္သားတိုင္းဖတ္တတ္တဲ့ စာျဖစ္ရမယ္လို႔ နည္းဥပေဒနဲ႔ျပဌာန္းထားဘို႔ လုိပါမယ္။ ခုလက္ရိွ ရိွေနၿပီလားဆိုတာေတာ့ ကြ်န္မမသိပါဘူး။

            ေနာက္တစ္ခ်က္က ဒီအစားအေသာက္ေတြထဲမွာ သၾကားကဘယ္ေလာက္၊ ဘာအေရာင္ဆိုးေဆး စသျဖင့္ ဘာေတြ ပါတယ္ဆိုတာကို ေၾကျငာခိုင္းဘို႔ labelling ဥပေဒတစ္ခု ရိွရပါမယ္။

            အဖဲြ႔အစည္းဆိုရင္ေတာ့ ဒီပစၥည္းေတြဟာ import ျဖစ္လို႔ FDA ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ FDA က စားသံုးရန္ သင့္/မသင့္ ဆိုၿပီး recommendation ေပးပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီ recommendation ကေရာ ဘယ္ေလာက္ထိခုိင္မာမႈရိွသလဲ။ FDA က မစစ္လိုက္ရဘဲ လြတ္သြားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြေရာ ရိွသလားဆိုတာ သတိထားရပါမယ္။

            ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ဒီအေျဖကိုရွာဘို႔ ကြ်န္မအေျဖမေပးႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အေျဖရွာဘို႔ ဥပေဒထဲမွာ အဆင့္လိုက္ရိွ ၿပီလား၊ ရိွတယ္ဆိုရင္ ဘာေတြလဲ။ FDA ေအာက္မွာဘယ္ဌာနေတြ ရိွသလဲ။ FDA က recommendation ေပးလိုက္တာကုိ ဘယ္ဌာနက ေနာက္ဆံုး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေပးတာလဲ။ Import သြင္းခြင့္ေပးတဲ့အထဲမွာ FDA recommendation သည္ pass ျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ ပါသလား ဆိုတာေတြကို ေလ့လာဘို႔လုိပါတယ္။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။                ။ ထိုင္းမွာဆိုရင္ ပစၥည္းေတြေပၚမွာ label ကို ထိုင္းလိုေရးထားပါတယ္။ မူရင္း အဂၤလိပ္စာကုိ အေပၚကေန ထိုင္းဘာသာနဲ႔ အုပ္ၿပီး ကပ္ထားတာပါ။ ဒါက ကြ်န္ေတာ္ျဖည့္စြက္ေျပာေပးတာပါ။

အမည္မသိ (က်ား)။           ။ ေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္းေျပာခဲ့တဲ့ Freedom of Act နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အဲဒီအေၾကာင္းအရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ခု လြန္ခဲ့တဲ့ ၁ ႏွစ္ခဲြ ၂ ႏွစ္ေလာက္က Journal of Democracy မွာ ပါလာလို႔ ကြ်န္ေတာ္ ဘာသာျပန္ၿပီး မုိးေ၀မဂၢဇင္းမွာ ထည့္ဖူးပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာ ကြ်န္ေတာ္ဆက္မေရးျဖစ္ဘူး။ အဲဒီတံုးကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္အရမ္း သေဘာက်မိတယ္။

            Freedom of Act နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က အေမွာင္ေခတ္ထဲမွာ ေနခဲ့ရေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလး ေ၀းတယ္။ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြထဲမွာကို ဒီကိစၥအေတာ္ေ၀းေသးတယ္။ တကယ္တမ္းကေတာ့ ဒီကိစၥ စလုပ္ဘို႔ လုိေနၿပီ။ အခု ဖဲြ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒျပင္ဘုိ႔ ေျပာေနၾကတယ္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္တံုးက ဖဲြ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ေကာ္မတီတစ္ခုဖဲြ႔တယ္။ အဲဒီတံုးက ေဒါက္တာေအးေမာင္ ဦးေဆာင္တယ္။ အတြင္းေရးမႉးက ဦးစိုးေမာင္။ သူေျပာျပတဲ့မွတ္တမ္းေတြအရ အဲဒီတံုးက တုိင္းရင္းသားအခြင့္အေရးေတြကို ၂၄ ခ်က္ေျဖေလွ်ာ့ေပးဘို႔ရိွတယ္။ အဲဒီစာတမ္းက ကက္ဘိနက္ထဲမွာလည္း ျဖန္႔တယ္။ တုိင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြထဲမွာလည္း ျဖန္႔တယ္။ ဒါေပမဲ့ မတ္လ ၂ ရက္ေန႔မွာ အာဏာသိမ္းလိုက္ေတာ့ အဲဒါကို မလုပ္လုိက္ရဘူး။

            ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ အဲဒါကို အရမ္းသိခ်င္လို႔လိုက္ရွာတာ ဘယ္မွာမွ ရွာလို႔မရဘူး။ National Archieve မွာရိွခ်င္ရိွႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့သြားေတာင္းရင္ ေပးမွာမဟုတ္ဘူး။ ျပႆနာလုပ္တာေတာင္ ခံရႏိုင္တယ္။ ေလာေလာဆယ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဒီကိစၥကိုေျပာေနတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲဒီ ၂၄ ခ်က္ကဘာေတြလဲလို႔ အရမ္းသိခ်င္တယ္။ ဆိုေတာ့ -

            တကယ္တမ္းေျပာရရင္ ဒါကို စလုပ္ဖို႔လိုကိုလိုေနၿပီ။ ဒီအထဲမွာ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြ၊ CSO ထဲက ထက္ထက္ျမက္ျမက္ ရိွတဲ့သူေတြ၊ လူငယ္ေတြပါ၀င္ၿပီး လုပ္ဖို႔သင့္ေနၿပီ။

            အဲဒါကို စၿပီးအေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္လုိလူေတြက စသင့္သလဲ။ ဘယ္လိုအဖဲြ႔အစည္းေတြက ဦးေဆာင္သင့္သလဲ ဆိုတာကို ေျပာၾကည့္ပါအံုးလို႔။

ကိုသိန္းသန္း။       ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္ အေမွာင္ေခတ္ထဲမွာ ေနလာရတဲ့အခါက်ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ စိတ္ထဲမွာ ဒီ disclosure ကို ေၾကာက္စရာလို႔ ထင္ေနတယ္။ တစ္ခုခုကို ထုတ္ေျပာလိုက္ရမွာ အထူးသျဖင့္ အစိုးရဌာနေတြမွာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဘယ္သူမွမသိေအာင္ ထိန္းထားရမယ္၊ ဖံုးထားရမယ္ စသျဖင့္ ရိွေနတယ္။ Pro-disclosure culture ေပါ့။ အစိုးရဌာန၊ ၀န္ထမ္းေတြကိုက ဒီဟာသည္ ငါတို႔ဌာနရဲ့ image, performance အတြက္ အေရးႀကီးတယ္ ဆိုတာကို သေဘာေပါက္နားလည္ လက္ခံလာဘို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါဟာ ခ်က္ခ်င္းျဖစ္လာမွာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါကို တျဖည္းျဖည္းခ်င္းလုပ္ယူရမွာပါ။

            ခုန ကြ်န္ေတာ္ အင္ဒိုနီးရွားဥပမာေပးခဲ့သလိုပါပဲ။ သူတို႔ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ ဒီဥပေဒေပၚဘို႔ စၿပီးႀကိဳးစားၾကတယ္။ ၂၀၀၈ မွာစၿပီး ဥပေဒျပဌာန္းတယ္။ ၂၀၁၀ မွာ စၿပီးက်င့္သံုးတယ္။ အခု ၃ ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္ေရာက္လာေတာ့ ျပန္ၿပီး review လုပ္ပါတယ္။ သူတို႔မွာလည္း ျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီးရိွပါတယ္။ ခုခ်ိန္ထိကို disclosure ဆိုတဲ့ mindset ကို မရႏုိင္ေသးဘူး ျဖစ္ေနတယ္။

            ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာလည္း စသင့္ေနပါၿပီ။ ဘယ္လိုစမလဲဆိုရင္ သက္ဆိုင္ရာ အဖဲြ႔အစည္းအားလံုး ပါဘို႔လိုပါတယ္။ အစိုးရဌာနေတြ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ မီဒီယာေတြ၊ ေရွ႔ေနေတြ၊ စိတ္ပါ၀င္စားတဲ့နယ္ပယ္အသီးသီးက တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူနဲ႔ လူသိမ်ား ထင္ရွားသူေတြ ပါဘို႔လုိပါတယ္။ World Bank၊ UNESCO စတဲ့ ႏိုင္ငံတကာအဖဲြ႔အစည္းေတြရဲ့ အကူအညီလည္း လိုပါတယ္။  

            အခု အဲဒီလူေတြပါတဲ့ အဖဲြ႔ေလးတစ္ခု စဖဲြ႔လိုက္ပါ။ အဲဒီအဖဲြ႔ကေန ေရွ႔ဆက္လုပ္ရမဲ့လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ေရးဆဲြၿပီး ဆက္လုပ္သြားရမယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္ထင္ပါတယ္။

အမည္မသိ (က်ား)။           ။ ကြ်န္ေတာ္က စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ပါ။ Speaker တစ္ေယာက္ကုိ ေမးခြန္းတစ္ခုစီေမးပါမယ္။ ေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္းေျပာတဲ့ သိပုိင္ခြင့္ဆိုလို႔ ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔စဥ္းစားရတာေျပာပါမယ္။ ဒီလိုေဘးခ်င္းယွဥ္ထိုင္ေနရင္ ေတာင္ သူရတဲ့လခနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္ရတဲ့လခ မသိေစရပါဘူး။ ဒီလို လခကေလးေတာင္မွ မသိရရင္ က်န္တဲ့ကိစၥႀကီးေတြမွာ ဘာေၾကာင့္ သိပိုင္ခြင့္လို႔ ေတာင္းဆိုပါသလဲ။

မေဟာ္သဓာက လွ်ိဳ႔၀ွက္ခ်က္ဆိုတာ နားေလးဘက္ပဲ သိရမယ္တဲ့။ ေနာက္ၿပီး ကိုယ့္ဟာကိုယ္လုပ္ၾကည့္ပါ။ ေပါက္ၾကားမဲ့သူတစ္ေယာက္ေယာက္ပါလာရင္ ျပႆနာ။ အခု ဒီကျပန္သြားရင္ ခင္ဗ်ားတို႔ စား၀ုိင္းတစ္ခုစားၾကည့္။ ေဘာက္ဆတ္ဆတ္ေကာင္ တစ္ေယာက္ပါလာရင္ ခင္ဗ်ားတို႔စား၀ိုင္း ဘယ္ေလာက္ပ်က္သလဲဆိုတာ သိပါလိမ့္မယ္။ ဒါ လြယ္တဲ့ example ေတြပါ။

ခင္ဗ်ား ဒီမွာေျပာတာထက္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အမတ္ေတြကို ေျပာေစခ်င္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ ခုခ်ိန္ထိ ေမးခြန္းထုတ္ေနတာေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလး ဗရုတ္သုတ္ခ ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီေမးခြန္းတစ္ခုဟာ ထုတ္သင့္လား၊ မထုတ္သင့္ဘူးလား၊ ေမးသင့္လား၊ မေမးသင့္ဘူးလားဆိုတာ အားလံုး ဘဲြ႔ရပညာတတ္ေတြ၊ အမတ္ေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ သူတို႔ကုိ ဒီလိုေလးအသိေပးလိုက္ရင္ လႊတ္ေတာ္ကလည္း အခုလို အလကားေနရင္း အခ်ိန္ေတြမကုန္ေတာ့ပါဘူးလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေနာက္ ဦးစိုးထက္မင္းကေတာ့ (သူေျပာသည့္အတိုင္းျဖစ္ပါသည္။) အေဆာက္အဦးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေျပာတာ။ ဗမာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ အေဆာက္အဦးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဒီေလာက္ျပႆနာမရိွဘူး ထင္တယ္။ လုပ္ရတာလည္း လြယ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိတ္ဆံုးမွာ ဘယ္ေလာက္ပဲ specification ေရးေရး၊ ဦးစိုးမင္းထက္က ဒီမွာလာၿပီး ကန္ထရိုက္လုပ္တယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ကို ပုတ္ျပတ္ေပးလိုက္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္ကလည္း ႏွိပ္ထည့္လိုက္တာ၊ ဘယ္ေလာက္ထိႏိွပ္လည္းဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္က အေဆာက္အဦးျပင္တဲ့သူမို႔လို႔။ ဗမာတစ္ႏိုင္ငံလံုးကို ေရနံျဖန္႔ျဖဴးတဲ့ လူႀကီးရဲ့အိမ္ဟာ၊ ယိုးဒယားေခါင္ဟာ အႀကီးအက်ယ္မိုးယုိေနတယ္။ ကြ်န္ေတာ္နဲ႔ေတြ႔ေတာ့မွ ကြ်န္ေတာ္က အဲဒါအေဟာင္းေတြေျပာလုိ႔ အဲဒါ အေတာ္ မေက်နပ္တာ။

(သူေလွ်ာက္ေျပာေနတာေတြ လက္ေညာင္းခံၿပီး ကြ်န္ေတာ္အကုန္ျပန္ေရးမျပေတာ့ပါ။ သိလိုသူမ်ား အသံဖိုင္တြင္ နားေထာင္ၾကပါခင္ဗ်ား။)

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦးက အတန္တန္ ဟန္႔တားေသာ္လည္း မရပ္ပါ။ ေလွ်ာက္ေျပာေနပါသည္။ သူေျပာတာေတြကို ကြ်န္ေတာ္က အားလံုးကိုယ္စား ၿခံဳေျဖလိုက္ပါသည္။

ကြ်န္ေတာ္။          ။ အားလံုးကိုယ္စား ကြ်န္ေတာ္ ၿခဳံေျဖပါမယ္။ ဒါေတြအားလံုးျဖစ္ေနတာဟာ System failure ။ စနစ္မရိွလို႔ျဖစ္ေနတာ။ ဒီအတိုင္း ဆက္သြားၾကမလား။ ဒီအတိုင္း ဘာမွမလုပ္ဘဲဆက္သြားေနရင္ ဒီအတိုင္းဘဲ ဆက္ျဖစ္ေနမွာဘဲ။ အဲဒီစနစ္ကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ျပင္ဘို႔လိုေနၿပီ။ သူမ်ားေတြ ဘယ္လုိလုပ္ေနသလဲ။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဘာေတြ လုပ္သင့္သလဲ။ ဒါကို ကြ်န္ေတာ္တို႔လာေျပာတာ။ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာ မေျပာနဲ႔။

            အဲဒီလို မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုၿပီး မလုပ္ၾကလို႔ ဒီအစားအေသာက္နဲ႔ ဒီလိုေသေနၾကတဲ့သူေတြ ကမၻာေပၚမွာ ျမန္မာျပည္ဟာ ကင္ဆာအျဖစ္ အမ်ားဆံုးႏိုင္ငံေတြထဲမွာပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသားေတြလာလုပ္ေနတယ္။ ဗမာေတြ ၁၀၀၀ ပဲရတယ္။ ဟိုလူေတြကို ဘယ္လိုခန္႔မလဲ ဘာညာ ေျပာတယ္။ မျဖစ္ေသးခင္ ႀကိဳၿပီးကာကြယ္ထားရမယ္။ မီးဆိုတာ မေလာင္ခင္က တားရတယ္။ ေလာင္သြားၿပီဆို ဘာမွမတတ္ႏိုင္ဘူး။ မဂၤလာေစ်းႀကီးမီးေလာင္တယ္။ သူ႔မွာ Fire protection system မရိွလို႔ျဖစ္တာ။ ဟိုတစ္ေန႔က ေတာင္ငူမွာေလာင္တယ္။ မီးဆိုတာ မေလာင္ခင္တားမွ။

            ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာတာအားလံုးသည္ အတူတူပဲ။ Policy တစ္ခုကို ထူေထာင္ဘို႔၊ system တစ္ခုကို ထူေထာင္ဘို႔။ တစ္လံုးတည္းပါ။ ကြ်န္ေတာ္ ေလးခုစလံုးကို ေျဖစရာအေၾကာင္းမရိွဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ ေမးခြန္းရဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္ အားလံုးက အတူတူျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္။

            အဲဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ၿခံဳေျဖရရင္ ဒီကေန႔ျမန္မာျပည္မွာျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာအားလံုးသည္ system failure, စနစ္မရိွတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္။ ဟိုနား ခံုးေက်ာ္တံတားေလးေကာက္ကက္ေဆာက္လိုက္၊ ဒီနားဒါေလးလုပ္လိုက္။ ဘာမွ အဓိပၸာယ္မရိွဘူး။ ကြ်န္ေတာ္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေျပာတာပါ။

            ရန္ကုန္တစ္ၿမိဳ႔လံုးႀကီးရဲ့ေျမပံုကိုခ်၊ ဘယ္ေနရာကကားေတြ ဘယ္ေလာက္ ရန္ကုန္ထဲကို ၀င္ေနသလဲ။ ဘယ္ေနရာက ေရေတြ ဘယ္ကို ဘယ္ေလာက္စီးေနသလဲ ခ်ၿပီးစဥ္းစားရမွာ။ ဟိုတုိက္ေရွ႔မွာ ဟိုေရေျမာင္းေလးေဖာက္လိုက္။ ဒီတိုက္ေရွ႔ လာၿပီး ဒီေရေျမာင္းေလးေဖာက္လိုက္။ ဘာမွ အဓိပၸာယ္မရိွဘူး။

            ကိုစိုးမင္းဆက္က ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္အေရးႀကီးေၾကာင္းေျပာတယ္။ ေဆာက္လုပ္ေရးမွာ လုပ္ရမဲ့ ကန္ထရိုက္စနစ္။ စာရြက္ႀကီး ဘယ္ေလာက္ေကာင္းေကာင္း ဘာမွအလုပ္မျဖစ္ဘူးဆိုတာ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီစာရြက္ကို လူေတြအသံုးမခ်ေသးလို႔။ လူေတြအသံုးခ်လာေအာင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ရမယ္။ ဆရာေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္းေျပာသြားတယ္။ အတူတူပဲ။

            ဒါေတြလုပ္လုိ႔မရေသးဘူး။ ဒါေတြမရိွေသးတဲ့အတြက္ အဲဒါေတြစၿပီးလုပ္ရေအာင္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စၿပီး ေျခလွမ္းျပင္ေနတာ။ အခု ၿခံဳးၿခံဳးက်ေနတ့ဲ ဗမာျပည္ႀကီးကို ေကာင္းလာေအာင္ တျဖည္းျဖည္းျပင္ဘို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က စလုပ္ေနတာ။

            မစိမ့္ကို ေမးတာ။ အတူတူပါဘဲ။ အခ်ိန္ကုန္မခံေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ေယာက္ ဆက္ေမးပါ။

(ကြ်န္ေတာ္ျပန္ေျဖအၿပီးတြင္ ထိုလူႀကီးမွာ ေဆာင့္ႀကီးေအာင့္ႀကီးႏွင့္ ျပန္ထြက္သြားသည္ဟု ကြ်န္ေတာ့္အမ်ိဳးသမီးက ျပန္ေျပာျပပါသည္။)

ကိုစိုးမင္းဆက္။                 ။ ကြ်န္ေတာ္နည္းနည္းျဖည့္ေျပာခ်င္တာက လူတိုင္းလူတိုင္းဟာ တာ၀န္သိတဲ့စိတ္ဓာတ္ ထားေပးၾကပါ။ တာ၀န္သိတဲ့စိတ္ဓာတ္ရိွဘို႔၊ တာ၀န္ယူတတ္ဘို႔ဆိုရင္ စာရြက္စာတမ္းနဲ႔ တိတိက်က်ေရးသား ေဖာ္ျပဘို႔ လုိပါတယ္။ တာ၀န္သိတဲ့အတြက္ တာ၀န္ယူမႈေတြရိွလာပါမယ္။ ဒီေတာ့ system, တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္သိမႈေတြနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ တုိင္းျပည္ကိုထူေထာင္ရမွာပါ။ လူတိုင္းလူတိုင္းမွာ တာ၀န္ရိွပါတယ္။

            ခုနကေမးခဲ့တဲ့ဆရာႀကီးမွာလည္း တာ၀န္ရိွပါတယ္။ စာခ်ဳပ္စာတမ္းကို မလိုက္နာဘူးဆိုကတည္းက ဒီစာခ်ဳပ္စာတမ္း နဲ႔ ပတ္သက္တ့ဲသူေတြဟာ တာ၀န္မဲ့တာပါ။ တုိင္းျပည္ကိုတည္ေဆာက္ရာမွာ system နဲ႔ တာ၀န္ေပၚအေျခခံတယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္ထင္ပါတယ္။

ေရႊနဂါးဦးတင္၀င္း။            ။ ဖ.ဆ.ပ.လ ေခတ္၊ နတ္ေမာက္ စက္မႈလက္မႈအထက္တန္းေက်ာင္းသားေဟာင္းပါ။ ေဒၚစိမ့္ရည္ထက္ရဲ့ အေတြ႔အႀကံဳေတြကို ျပန္လည္ျဖန္႔ေ၀ေပးဘို႔ ေမတၱာရပ္ခံရင္း ေမးမွာျဖစ္ပါတယ္။ UV light for processing unijuice by solar energy ဆိုတဲ့ ပေရာဂ်က္တစ္ခုကို စလုပ္ေနပါတယ္။ UV light processing ဟာ ဗမာျပည္မွာ ေရသန္႔လုပ္ငန္းမွာပဲ သံုးပါေသးတယ္။ Food processing မွာသံုးတာ နည္းပါေသးတယ္။

            အဲေတာ့ UV light for food processing ကို ႏိုင္ငံတကာမွာ ဘယ္လိုေတြလုပ္ေနပါသလဲဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္တိ႔ုကို မွ်ေ၀ေပးေစခ်င္ပါတယ္။

မစိမ့္။                 ။ ကြ်န္မတို႔စက္ရံုမွာသံုးတာကေတာ့ ႏို႔မႈန္႔ဘူးေတြကို UV light ထဲကိုျဖတ္ေစၿပီး ပိုးသတ္တာပါ။ ကြ်န္မဆီ email ပို႔လိုက္ပါ။ ကြ်န္မ email လိပ္စာက masaint@myanmartransition.org ျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္မပို႔ေပးလိုက္ပါမယ္။

ဦးမ်ိဳးညြန္႔။           ။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးပါတီက ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဖဲြ႔ေလးဟာ ေသးပင္ေသးျငား ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံတကာ အဖဲြ႔အစည္းတစ္ရပ္လို႔ သေဘာထားၿပီး စဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအဖဲြ႔အစည္းေတြမွာ ႏွစ္မ်ိဳးရိွပါတယ္။ တစ္မ်ိဳးက ဒီတိုင္းျပည္ကိုလာၿပီး အကူအညီေတြေပးရင္း တန္ခိုးၾသဇာထူေထာင္ဘို႔ သို႔မဟုတ္ သူတို႔လိုလား တဲ့ အဖဲြ႔အစည္းေတြကို တန္ခိုးၾသဇာပိုရိွလာေအာင္ အားေပးဘို႔ လာတဲ့ NGO မ်ားကို ေတြ႔ရပါတယ္။ တျခားတိုင္းျပည္ေတြ သြားၿပီး INGO ေတြလုပ္ဖူးလို႔ ကြ်န္ေတာ့္မွာ ဒီအေတြ႔အႀကံဳေတြရွိပါတယ္။

            အခု ဒီ NGO ကေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔တိုင္းျပည္ထဲလာၿပီး ဘယ္ၾသဇာအာဏာကိုမွ ထူေထာင္ဘို႔၊ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ၾသဇာ အာဏာထူေထာင္ေပးဘို႔ ႀကိဳးစားတာမဟုတ္ဘဲ ေစတနာရိုး၊ စိတ္ဆႏၵအမွန္နဲ႔ လာၿပီးေဆာင္ရြက္တာေတြ႔ရလို႔ အလြန္ေက်းဇူး တင္၊ ၀မ္းသာေၾကာင္း ေျပာလိုပါတယ္။

            ကြ်န္ေတာ္က အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္းအေနနဲ႔ ေရွ႔ေနလုပ္ပါတယ္။ ဒီမွာ Freedom of Information Act ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးခ်င္ပါတယ္။

            ေဒါက္တာသိန္းသန္း၀င္းေျပာသြားတ့ဲအထဲမွာ တုိင္းျပည္ကသိဘို႔အတြက္ ဌာနဆိုင္ရာေတြက အသိေပးရမယ္ဆို တာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ပါ။ အမ်ားသိၾကတဲ့အတိုင္း ယူနတီဂ်ာနယ္က တာ၀န္ခံ၊ အယ္ဒီတာန႔ဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးမ်ား အခု အခ်ဳပ္ခံေနရ ပါတယ္။ ရံုးလည္း စတင္ေနပါၿပီ။ အဲဒါဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ secret act ကို ေဖာက္ဖ်က္လို႔တဲ့။  

            တကယ္လို႔သာ အခု Right to Information Act ကို အေသအခ်ာျပဌာန္းထားၿပီးေတာ့ ဒါကေတာ့ ေရးရမဲ့ကိစၥ၊ ဒါကေတာ့ မေရးရမဲ့ကိစၥလို႔ ဥပေဒမ်ားနဲ႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျပဌာန္းထားမယ္။ ဒီဥပေဒေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဘို႔ rules ေတြလည္း ပါမွာေပါ့။ တကယ္လို႔အဲဒီလိုျပဌာန္းထားႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ဒီလိုျပႆနာမ်ိဳးေတြ ေပၚစရာရိွမွာမဟုတ္ဘူး ထင္ပါတယ္။ ဟုတ္ပါသလားခင္ဗ်ာ။ အဲဒါေလး ရွင္းျပေပးပါ။

ကိုသိန္းသန္း။                   ။ အစိုးရဌာနေတြအေနနဲ႔ ဘယ္သတင္းအခ်က္အလက္ကေတာ့ public information ျဖစ္တယ္။ ဘယ္သတင္းအခ်က္အလက္ကေတာ့ confidential information ျဖစ္တယ္။ independent and actonomous body ျဖစ္တဲ့ informative commission လိုဟာမ်ိဳးနဲ႔ ညိွႏိႈင္းၿပီး ဒီအခ်က္အလက္ေတြကေတာ့ public interest ျဖစ္ပါတယ္ စတဲ့ သတ္မွတ္ ခ်က္ေတြကို လႊတ္ေတာ္လိုမ်ိဳးမွာ အတည္ျပဳခ်က္ရယူဘို႔။ အျငင္းပြားမႈေတြျဖစ္ရင္လည္း လႊတ္ေတာ္၊ ေနာက္ၿပီး တရားရံုးခ်ဳပ္ စသျဖင့္ အဆင့္ဆင့္တက္သြားရပါမယ္။ EU လို အင္မတန္ပြင့္လင္းတဲ့ ႏိုင္ငံမ်ိဳးေတြမွာေတာင္ highest court ထိ တက္ရွင္း ရတဲ့ ျပႆနာေတြ ရိွပါတယ္။ အစုိးရဌာနေတြက အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုမႈနဲ႔ လူထုဘက္က အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုမႈေတြ မတူတဲ့အခါ အျမင့္ဆံုးတရားရံုးထိ၀င္ၿပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခံရတာမ်ိဳးေတြ ရိွပါတယ္။

            ဒီေတာ့ ဘယ္ဟာသည္ public information ျဖစ္တယ္။ ဘယ္ဟာသည္ confidential information ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ စာရြက္ေပၚမွာေရးထားတဲ့ျပင္ အားလံုးသိေအာင္ ဌာနဆိုင္ရာ website ေတြေပၚတင္ထားေပးဘို႔ လုိပါတယ္ခင္ဗ်ား။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။                ။ အခ်ိန္မရတဲ့အတြက္ ေနာက္ထပ္ ေမးခြန္းႏွစ္ခုေလာက္ ေမးႏိုင္ပါတယ္။

ဦးရန္လင္း။                      ။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ျမန္မာစားသံုးသူမ်ား သမဂၢဥကၠဌ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့္ဘာသာရပ္က စားသံုးသူဆိုေတာ့ အခု ၄ ေယာက္စလံုးနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ လူေတြက စားသံုးသူဆိုရင္ အစားတစ္ခုတည္းပဲ ျမင္ပါတယ္။ အိမ္ခန္းငွားေနတာ၊ ဆံပင္ညွပ္တာ၊ ဘတ္စ္ကားစီတာ၊ အလုပ္လုပ္တာ ဒါေတြအားလံုးဟာ စားသံုးသူမ်ားနဲ႔ဆိုင္တယ္ ဆိုတာကို လူမ်ား ေမ့ေနၾကပါတယ္။

            ကြ်န္ေတာ္တို႔စားသံုးသူမ်ားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေပးပို႔ၾကဘို႔ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါတယ္။ မစိမ့္ေျပာတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ကြ်န္ေတာ္နည္းနည္းေျပာခ်င္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ consumer နဲ႔ FDA က လာမဲ့ ၃၊ ၄၊ ၅ ရက္ေတြမွာ ၀ပ္ေရွာ့တစ္ခု လုပ္ဖို႔ရိွပါတယ္။ Food safety နဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။

            FDA က အစားအစာတစ္ခုဟာ စားသံုးဘို႔ မသင့္ဘူးလို႔ သတ္မွတ္ရင္ သက္ဆိုင္ရာ ကုမၸဏီကို အေၾကာင္းၾကားပါ တယ္။ ခင္ဗ်ားအစားအစာ အျမန္ဆံုး ျပန္သိမ္းပါ ေပါ့။ ေနာက္ၿပီးလိုက္သိမ္း၊ ျပန္စစ္၊ စစ္ၿပီးလို႔ ခြင့္ျပဳမိန္႔ရမွ ျပန္ေရာင္းရ ပါတယ္။ ခြင့္ျပဳမိန္႔မရဘဲ ေရာင္းေနတယ္ဆိုရင္ ျပတ္ျပတ္သားသား အေရးယူဘို႔ ဥပေဒမွာ ပါပါတယ္။

            ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႔မွာ အစားအေသာက္တစ္ခုကို စစ္ဘို႔တင္၊ စစ္ၿပီး ျပန္က်လာလို႔ ေဟာသည္အစားအစာေတြကို ေရာင္းဘို႔ မသင့္ဘူးလို႔ မွတ္ခ်က္ေပးလို႔ အစားအစာေတြကို လုိက္လည္းသိမ္းေရာ ဆိုင္ကေျပာပါတယ္။ အဲဒါေတြ ေရာင္းလို႔ ကုန္သြားၿပီ တဲ့။ ဒါ လက္ေတြ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတ႔ြရတာပါ။

ဆရာဦးေဖျမင့္။     ။ ကြ်န္ေတာ္က စာေရးဆရာပါ။ ခုနက ဦးေအာင္ႏိုင္ဦးေျပာသလိုဆိုရင္ ဦးေအးၿငိမ္းေျပာတာကလည္း အေတာ္ေ၀းပါေသးတယ္။ ဦးစိုးမင္းဆက္ေျပာတာေတြကလည္း သိပ္မနီးစပ္ေသးပါဘူး။ မစိမ့္ေျပာတာဆိုရင္လည္း အစား အေသာက္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ က်ယ္က်ယ္ေတာင္ မေျပာရဲပါဘူး။ မေျပာရဲတာက ဖမ္းမွာဆီးမွာေၾကာက္လို႔ မဟုတ္ပါဘူး။ အကုန္ေၾကာက္ကုန္မွာ စိုးလို႔။ ဘာမွမစားရဲ၊ မေသာက္ရဲေအာင္ ျဖစ္သြားႏိုင္တာေပါ့ေနာ္။

            ကြ်န္ေတာ္တို႔က မီဒီယာသမားေတြဆိုေတာ့ ကိုသိန္းသန္း၀င္းေျပာတဲ့အေၾကာင္းေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆြးေႏြးတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရိွပါတယ္။ အဲဒီမွာ အစိုးရဘက္က ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ ဘယ္ေလာက္ရိွသလဲဆိုတာ နည္းနည္း ေဆြးေႏြး တာပါ။ ေစာေစာက ကိုသိန္းသန္း၀င္းျပသြားတဲ့ အစိုးရ၀န္ႀကီးဌာန website ေတြေပါ့ေနာ္။ အရပ္စကားနဲ႔ ေျပာရရင္ ဒါေလးတင္ၾကည့္ၿပီး အထင္ႀကီးလို႔မရဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူေျပာခ်င္တာေလးပဲ ထုတ္ျပန္တာပဲ။ အစိုးရဌာနေတြက အရင္ကတည္းက ဒီအလုပ္မ်ိဳးလုပ္ပါတယ္။ အခုက technology ေျပာင္းလာလို႔ website ေတြဘာေတြနဲ႔ လုပ္တဲ့သေဘာပါ။ Freedom of expression ကို အဓိက ေျပာေျပာေနၾကတယ္။

            အစိုးရဌာနက အဲဒီလို လုပ္ေပးထားေပမဲ့ ေမးလို႔မရဘူး။ အစိုးရဌာနေတြသည္ သူေျပာခ်င္တာေလးကို ထုတ္ၿပီး ေျပာလိုက္တယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔သိခ်င္တာေမးလို႔ရတဲ့ စနစ္မရိွေသးဘူး။ မၾကာခင္ကေတာ့ ေျပာဆုိေနတာ ရိွပါတယ္။ အစိုးရ ၀န္ႀကီးဌာန ကိုယ္စားလွယ္ေတြ တက္ေရာက္တယ္။ အစိုးရက သူေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာဘုိ႔မဟုတ္ဘူး။ ေမးရင္ေျဖဘို႔လာတဲ့ အစိုးရရဲ့ press conference ပံုမွန္လုပ္ဘို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျပာေနတာရိွတယ္။ ဒီအစိုးရသည္ ဘယ္ေလာက္ tranparent ျဖစ္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္ accountable ျဖစ္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္ ေမးျမန္းစစ္ေၾကာတာ ခံႏိုင္သလဲဆိုတာ ေျပာခ်င္တာပါ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကိုယ္ေတြ႔အရေတာ့ ဒါဟာ ေတာ္ေတာ္ခက္ေနပါေသးတယ္ဆိုတာ ေျပာခ်င္တာပါ။

            ျပန္ခ်ဳပ္ရင္ ဘာလည္းဆိုေတာ့ ဦးေအးၿငိမ္း ေစာေစာက ေျပာသြားတဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔တိုင္းျပည္ဟာ system failure လို႔ေျပာတယ္ေနာ္။ ဟုတ္တယ္ေနာ္။ ခုေျပာတာေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာနားေထာင္ရင္ အဲဒီအတိုင္းပဲ။ ျငင္းလို႔မရပါဘူး။ လက္ခံရမွာပါဘဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ စင္ကာပူကပညာရွင္ ေလးေယာက္လာတယ္။ ေလးမ်ိဳးေျပာတယ္။ အကယ္၍ ပညာရွင္ ၄၀ လာရင္ က႑ ၄၀ မွာ အသီးသီးကြ်န္ေတာ္တို႔ လိုအပ္ေနေသးတယ္။ ေ၀းေနေသးတယ္ဆိုတာ ေျပာဦးမွာပဲ။

            အဲဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ေမးခ်င္တဲ့ေမးခြန္းက -

            ဦးေအးၿငိမ္းက System failure လို႔ ရဲရဲတင္းတင္း ေၾကျငာလိုက္တယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အဲဒီ system failure ကို ျပင္ဆင္ဘို႔အတြက္ သို႔မဟုတ္ ေျပာင္းလဲဘို႔အတြက္ သို႔မဟုတ္ အသစ္ထူေထာင္ဘို႔အတြက္ ဦးေအးၿငိမ္းအပါအ၀င္ ဒီပုဂိၢဳလ္ ေတြမွာ ဘယ္လို strategy ေတြ၊ ဘယ္လိုစိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြရိွသလဲဆုိတာ ေျဖဘို႔ပါခင္ဗ်ား။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။    ။ ဆရာဦးေဖျမင့္ရဲ့ေမးခြန္းကို ေျဖၿပီးရင္ အဆံုးသတ္ပါမယ္။ ဒီ ပင္နယ္လစ္စ္ေတြကို ကြ်န္ေတာ္ ေမတၱာရပ္ခံခ်င္တာက ဆရာဦးေဖျမင့္ေမးခြန္းကို ေျဖရင္းနဲ႔ အခုေဆြးေႏြးသြားတဲ့အေပၚ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ႏိုင္ငံအတြက္ take home ေပါ့။ ဘာလုပ္ရင္ေကာင္းမလဲ ဆုိတဲ့ ဆက္စပ္တဲ့ အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္သံုးခ်က္ေလာက္ကို အႀကံဉာဏ္ေလးေတြ ေပးၾကဘို႔ပါ။

ကိုစိုးမင္းဆက္။     ။ ကြ်န္ေတာ့္အျမင္ကို ေျပာရရင္ေတာ့ rules of law ပါ။ တရားဥပေဒဆိုတာလည္း ရိွၿပီးသား။ FDA law ဆိုတာလည္း ရိွၿပီးသား။ ေဆာက္လုပ္ေရးမွာဆိုလည္း Municipal Act ဆုိတာရွိၿပီးသား။ ရိွၿပီးသားဥပေဒေတြ အက်ိဳးသက္္ေရာက္မႈေစဘို႔အတြက္ အေရးႀကီးတာက rules of law ပါ။ rules of law ကိုလုိက္နာဘို႔ အစိုးရတစ္ခုတည္းတင္ တာ၀န္ရိွတာမဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံသားတိုင္းမွာ၊ လူတိုင္းလူတိုင္းမွာ တာ၀န္ရွိပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ျမင္တာကေတာ့ rules of law လို႔ပဲ ျမင္ပါတယ္။

ကိုသိန္းသန္း။       ။ ဟိုဆရာႀကီးေမးတာကို ကြ်န္ေတာ္ေျဖခ်င္ပါတယ္။ ကိုယ့္ေဘးနားကလူရဲ့ လခေတာင္ မသိဘဲနဲ႔ ဘယ္လုိလုပ္ ႀကီးက်ယ္တာေတြကို သိႏိုင္မလဲလို႔ ေျပာသြားပါတယ္။ ဒါက personal information ပါ။ တကယ္တမ္းမွာ personal information ဟာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ့ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ မဆိုင္ပါဘူး။ ဒါကို privacy act လို႔ ေခၚပါတယ္။ လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ခ်င္းစီရဲ့အက်ိဳးစီးပြားသာပဲ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီ အခ်က္အလက္ေတြကို ထုတ္ျပန္ျခင္းအားျဖင့္ အမ်ားျပည္သူအတြက္ ဘာအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈမွ မျဖစ္ဘူး။ သူ႔အတြက္ မေကာင္းတာပဲျဖစ္မယ္ဆိုရင္ ထုတ္ျပန္ဘုိ႔မလုိဘူး ဆုိၿပီး အကာအကြယ္ ေပးထားတာပါ။ ဒါကို privacy act လို႔ ေခၚပါတယ္။ တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ့ confidentiality ကို ထိန္းေပးထားတာပါ။

            ဆရာဦးေဖျမင့္ရဲ့ ဘာဆက္လုပ္မလဲဆိုတာကို ေျဖရရင္ ဒီဥပေဒေပၚထြက္လာေအာင္ အားလံုး၀ိုင္းလုပ္ၾကရမွာပါ။ ခ်က္ခ်င္းျဖစ္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူမ်ားႏိုင္ငံေတြမွာလည္း မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ဥပေဒထုတ္ျပန္လိုက္သည့္တုိင္ ခ်က္ခ်င္း လုိက္နာၾကဘို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ မီဒီယာကလည္း မီဒီယာအခန္းက႑၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကလည္း လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ အခန္းက႑ စသျဖင့္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ခ်င္းစီကလည္း ဒီဥပေဒသည္ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ခံယူတယ္။ အေျပာင္းအလဲမွာ ေကာင္းတဲ့အေျပာင္းအလဲျဖစ္ဘို႔ အေထာက္အကူျဖစ္ေစတယ္လို႔ ယူဆတယ္ဆိုရင္ -

            ပထမ အဖဲြ႔တစ္ခုဖဲြ႔ပါ။ ဒီအဖဲြ႔ကေနၿပီး public campaign သေဘာမ်ိဳး စၿပီးလုပ္သင့္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ကေတာ့ training for trainers သင္တန္းေတြေပးလို႔ရပါတယ္။ public campaign မွာ ခ်န္ပီယံလုပ္မဲ့အဖဲြ႔ေတြကို ဒီဥပေဒနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘာေတြလုပ္ရမယ္ဆိုတာ သင္တန္းေတြပို႔ခ်ေပးႏိုင္ပါတယ္။

မစိမ့္။                 ။ ကြ်န္မက ဆရာဦးရန္လင္းေမးတာ ေျဖပါ့မယ္။ အဲဒါကို traceability record လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီစက္ရံုက ဘယ္ေလာက္ထုတ္လိုက္တယ္ဆိုတာ record ရိွခ်င္မွရိွပါမယ္။ ေနာက္ၿပီး စက္ရံုကထုတ္လုိက္တာေတြ ဘယ္ကို ျဖန္႔လုိက္သလဲဆုိတာလဲ record ရိွခ်င္မွရိွပါမယ္။ ဒါက traceability issue ပါ။ ဒါကို ဥပေဒနဲ႔ကိုင္တြယ္လို႔ ရပါတယ္။

            ဒုတိယတစ္ခုက ဆရာဦးေဖျမင့္ေျပာတဲ့ role of media ပါ။ food safety ကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ မီဒီယာေတြရဲ့ အခန္းက႑ေပါ့။ ဒီမွာ မီဒီယာေတြလည္း အမ်ားႀကီးလာၾကတာမို႔႔ ကြ်န္မတစ္ခု ေမတၱာရပ္ခံခ်င္တာကေတာ့ food safety နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သတင္းေရးေတာ့မယ္ဆိုရင္ အရင္ဆံုး သတင္းအခ်က္အလက္ခိုင္လံုေအာင္ စံုစမ္းေစခ်င္ပါတယ္။  

            ေနာက္တစ္ခုက ဘယ္ကေနစလုပ္ၾကမလဲဆိုရင္ mindset ကေနစလုပ္ရပါမယ္။ ကြ်န္မဆိုရင္ေတာ့ ကြ်န္မရဲ့ mindset ေပါ့။ ခုလာၿပီးနားေထာင္ၾကတဲ့သူေတြကိုလည္း ကိုယ့္ mindset ကေန စေစခ်င္ပါတယ္။ ဘာ mindset လဲဆိုေတာ့ ယံုၾကည္စိတ္ပါ။ ကြ်န္မမွာ food safety နဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ယံုၾကည္စိတ္ရိွမွ ဒီစကားေတြကို ေျပာလို႔ရမွာပါ။ ကြ်န္မတို႔ mindset မွာ ယံုၾကည္မႈတစ္ခုရိွရမယ္။

            ေနာက္ awareness ရိွရမယ္။ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္မွာ ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲ။ အခ်ိဳမႈန္႔ေတြ အရမ္းေရာင္းေနတယ္လို႔ သိတာ ေကာင္းတယ္။ ဒါ awareness။ ေနာက္ၿပီး whistle blower ။ ဒါကို က်ယ္က်ယ္ေျပာရမယ္။ လူေတြသိေအာင္ ေျပာရမယ္။ စာေတြေရးရမယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီေနရာမွာတင္ ရပ္သြားတတ္တယ္။

            အေရးႀကီးတဲ့ တတိယတစ္ခ်က္က ဘာဆက္လုပ္ရမလဲဆိုေတာ့ constructive input ေပးရမယ္။ ဒါေတြေလ်ာ့နည္း ေအာင္ ငါ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္မလဲ စဥ္းစားပါ။ တစ္ေယာက္တည္းလုပ္လို႔မရရင္ ဘယ္သူေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီးလုပ္မလဲေတြးပါ။ ဒါေတြေလ်ာ့နည္း ပေပ်ာက္သြားေအာင္ ေဟာေျပာပဲြေတြလုပ္မလား၊ စာေတြေရးမလား လုပ္ၾကပါ။ ဒီလိုနဲ႔ စေစခ်င္ပါတယ္။

ကြ်န္ေတာ္။          ။ ဘာလုပ္ရမလဲလို႔ေမးတဲ့ ဆရာဦးေဖျမင့္ကို အမ်ားႀကီးေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာခ်င္တဲ့ အဓိကအခ်က္ပါ။

            ၿပီးခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာလမွာ ကြ်န္ေတာ္ ဇီးပင္ႀကီး ဗဟို၀န္ထမ္းတကၠသိုလ္ကို သြားပါတယ္။ အဲဒီက ဆရာမေလးေတြက ေျပာတယ္။ ကြ်န္မတို႔ကိုယ္ ကြ်န္မတို႔ ေပ်ာက္ေနတယ္ တဲ့။ သူတို႔ ဘာလုပ္လုိ႔လုပ္ရမွန္းမသိဘူး။ အဲဒီမွာ သူတို႔ကို ကြ်န္ေတာ္ ေျပာျပလိုက္ေတာ့ သူတို႔ဘာလုပ္ရမယ္ဆုိတာ သိသြားပါတယ္။

            သူတုိ႔အထဲမွာ ဆရာတစ္ေယာက္ပါတယ္။ သူက ျမန္မာျပည္မွာ ေျပာင္းတယ္၊ ျပင္တယ္နဲ႔ ဘာေတြ ေျပာင္းသလဲ၊ ဘာေတြျပင္သလဲ။ ခုထိ ဘာမွမေျပာင္းလဲေသးဘူး တဲ့။ သူ ဒီကိစၥကို မေက်နပ္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္သူ႔ကို ေျပာပါတယ္။ တစ္ႏိုင္ငံလံုးကို ဘယ္လိုေျပာင္းမလဲ။ သူမ်ားကို ေျပာင္းဘို႔ မႀကိဳးစားပါနဲ႔။ ခင္ဗ်ား၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေျပာင္းဘို႔ ႀကိဳးစားပါ။

ေသေသခ်ာခ်ာမွတ္ထားပါ။ နံပါတ္ (၁) ကိုယ့္ကုိယ္ကိုယ္ စေျပာင္းပါ။ နံပါတ္ (၂) ကိုယ္နဲ႔နီးစပ္တဲ့ ကိုယ့္သားသမီး၊ ကိုယ္နဲ႔ နီးစပ္တဲ့ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း၊ စတာေတြကို ေျပာင္းပါ။

            ဒါဆို ဘာေတြေျပာင္းရမလဲ။  

            နံပါတ္ (၁) ရိုးသားဘုိ႔။ ရိုးသားမႈအလြန္အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ကိုယ္ကိုယ္ႏိႈက္က ရိုးသားပါ။ ကိုယ့္သားသမီး ေတြကို ရိုးသားဘို႔ သြန္သင္ေပးပါ။ နံပါတ္ (၂) Duty and responsibility, တာ၀န္သိစိတ္ေမြးပါ။ အမိႈက္ပစ္တာကအစ တာ၀န္ယူတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးပါ။

            လူေတြကို စျပင္ဘို႔ဆိုရင္ ခုနက မစိမ့္ေျပာသြားတဲ့ mindset, သူတို႔ရဲ့ education level ကုိ ျမွင့္ေပးဘို႔လုိပါတယ္။ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ ျမွင့္မလဲ။

လီကြမ္ယုရဲ့ တတိယကမၻာမွ ပထမကမၻာသို႔ ဆိုတာကို ဆရာဟိန္းလတ္ ဘာသာျပန္ထားတာရိွပါတယ္။ လံုးေစ့ပတ္ေစ့ ဖတ္ၾကည့္ၾကပါ။ အဲဒီအထဲမွာ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ အတုယူရမွာေတြ အမ်ားႀကီးပါပါတယ္။ သူတို႔ မနည္း အသည္းအသန္ လုပ္ယူရတာပါ။ အထပ္ျမင့္တုိက္ေတြေဆာက္ေပးတယ္။ တိုက္ေလွခါး အတက္အဆင္းမွာ ၀က္ေတြ ေက်ာင္းတယ္။ အိမ္ေပၚမွာ ၾကက္ေတြက တေကာ္ေကာ္နဲ႔။

အခု ကြ်န္ေတာ္တို႔လို လူႀကီးေတြကို ျပင္ဘို႔မလြယ္ပါဘူး။ ေနာက္လာမဲ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ သားေျမးျမီးျမစ္ေတြကို သင္ၾကားေလ့က်င့္ေပးရမွာပါ။ ဒါ ခ်က္ခ်င္းလုပ္လို႔မရပါဘူး။ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အခ်ိန္ယူ လုပ္ရမွာပါ။ ၁၀ ႏွစ္၊ ၁၅ ႏွစ္၊ အႏွစ္ ၃၀ လို႔ မွန္းထားလိုက္ပါ။

အခု ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာသြားတာေတြက ဒီေန႔လုပ္ နက္ျဖန္ျဖစ္ရမယ္လို႔ ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူမ်ားေတြ ဒါေတြလုပ္ေနတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ဘာေတြလုပ္သင့္သလဲ ဆိုတာကို ေျပာျပတာပါ။ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ဒါေတြ က်င့္သံုးေနတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ဆီမွာ မရိွေသးဘူး။ ဒါေတြလုပ္သင့္ေနၿပီ၊ ျပင္သင့္ေနၿပီ လို႔ လာေျပာတာပါ။

ဘယ္မလဲကြ ႏိုင္ငံျခားသား။ ဘာႏိုင္ငံျခားသားမွ မရိွဘဲနဲ႔ ဘာလုပ္မင္း ႏိုင္ငံျခားသားအလုပ္ခန္႔တဲ့ ဥပေဒ လိုမလဲ လို႔ မေျပာပါနဲ႔။ မီးဆိုတာ မေလာင္ခင္က တားရတယ္။ မီးေလာင္ၿပီဆိုေတာ့မွ မီးသတ္ဘူးရွာပါဦးဟ၊ ေရရွာပါဦးဟ လုပ္လို႔မရဘူး။ Prevention is better than cure. အဲဒါပါဘဲ။

ကြ်န္ေတာ္တို႔ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္သလဲဆိုရင္ ေဟာေျပာပဲြေတြက်င္းပေပးလုိ႔ရတယ္။ ရက္တိုသင္တန္းေတြ ေပးမယ္။ စာေတြေရးမယ္။ ဒါေတြလုပ္ေပးလို႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူပိန္းေတြကိုေျပာရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ခ်က္ခ်င္းရသြားလိမ့္မယ္လို႔ မေမွ်ာ္မွန္းပါဘူး။ ခု လာနားေထာင္တဲ့အထဲမွာေတာင္မွ ကြ်န္ေတာ္တို႔ေျပာတာ အကုန္လံုးရသြားလိမ့္မယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မေမွ်ာ္မွန္းပါဘူး။ ဆိုေတာ့ သူတို႔ကို ထပ္ခါတလဲလဲ ေျပာေပးဘို႔လုိပါတယ္။ တစ္ခါတည္း ေျပာလို႔မရပါဘူး။ ေျပာပါမ်ားေတာ့မွ နားယဥ္ၿပီး လက္ခံက်င့္သံုးလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Culture တစ္ခုကို ထူေထာင္ရာမွာ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းပဲ လုပ္ယူရမွာပါ။ ခုန ကြ်န္ေတာ္ေျပာတဲ့ အႏွစ္ ၃၀။ ေနာက္ထပ္ အႏွစ္ ၃၀ ေလာက္ၾကာတဲ့အခါမွ ကြ်န္ေတာ္တို႔လုိခ်င္တဲ့ စနစ္ႀကီးတစ္ခု လံုး၀ အေကာင္အထည္ေပၚလာမွာျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ဦးေအာင္ႏိုင္ဦး။                ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အမ်ားႀကီးဗဟုသုတရပါတယ္။ ေနာက္ တျခားႏိုင္ငံကသူေတြကိုလည္း လာၿပီး ေဟာေျပာၾကဘို႔ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။

ျပန္လည္သံုးသပ္ခ်က္ (ဦးလွေမာင္ေရႊ)

            MTP ဖဲြ႔မဲ့မိတ္ေဆြမ်ားနဲ႔ ၂၀၁၂ ဒီဇင္ဘာမွာ ကြ်န္ေတာ္ေတြ႔ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ေမလမွာ ၀န္ႀကီး ဦးေအာင္မင္း၊ ဦးဘိုးလိႈင္၊ ဦးကိုကုိႀကီးနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ကိုဖိတ္ၿပီး Panel Discussion ကို စင္ကာပူမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ဒီဇင္ဘာမွာ သူတို႔နဲ႔ ျပန္ေတ႔ြၿပီး UMFCCI ကိုယ္စားေရာ MPC ကိုယ္စားအေနနဲ႔ပါ ဒီမွာလာေျပာဘို႔ ဖိတ္ခဲ့ပါတယ္။

            ဒီေန႔လာတက္တဲ့သူေတြထဲမွာ ဒီ မိတ္ေဆြေတြထက္ ပိုသိတဲ့သူေတြ၊ ပိုေျပာႏိုင္တဲ့သူေတြ ပါခ်င္ ပါပါလိမ့္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ရည္စူးတာကေတာ့ သူတို႔လိုမ်ိဳးအားထည့္ၿပီး ေစတနာအျပည့္နဲ႔လုပ္ဖို႔ လူေတြအမ်ားႀကီး ေပၚထြက္လာေအာင္ ဒီပဲြကို စီစဥ္တာပါ။

            သူတို႔အားလံုးဟာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့သူေတြပါ။ ဒီေန႔လာတာ သူတို႔စရိတ္နဲ႔ သူတို႔လာတာပါ။ သူတို႔ရိွတဲ့ဟာကို ေ၀မွ်ေပးခ်င္လို႔ လုပ္ငန္းခြင္ထဲက ခြင့္ယူၿပီး လာေျပာၾကတာပါ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း ကြ်န္္ေတာ္ မီးေမာင္းထိုးျပခ်င္ပါတယ္။ စင္ကာပူက GDP 278 billioin ေလာက္ရိွေနၿပီးေတာ့ PPP က ၆၂၉၀၀ ေလာက္ရိွၿပီး ကမၻာေပၚမွာ နံပါတ္ ၇ ေလာက္ရိွတယ္။ United State ေတာင္မွ နံပါတ္ ၁၃ ေလာက္ ရိွတာနဲ႔ယွဥ္ၿပီးေတြးရင္ ဒီမွာလာေျပာတဲ့သူေတြ က်င္လည္တဲ့ ႏိုင္ငံရဲ့အဆင့္ ဘယ္ေလာက္ရိွတယ္ဆိုတာ သိႏိုင္ပါတယ္။

            မေလးရွားက PPP က ၁၇၅၀၀ ေလာက္ရိွၿပီး ကမၻာေပၚမွာ နံပါတ္ ၇၉ ေလာက္ရိွတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံက PPP ဟာ ၁၇၀၀ ေလာက္ရိွတယ္လို႔ United State က CIA facts book ထဲမွာေရးထားပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာ ႏိုင္ငံ ၂၀၀ ေက်ာ္ရိွတဲ့အနက္ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ အဆင့္က နံပါတ္ ၂၀၁ ပါ။ ထိုင္းက PPP က ၉၉၀၀ ေလာက္နဲ႔ ကမၻာေပၚမွာ အဆင့္ ၁၁၀ ေလာက္ရိွပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ခုနက ဦးေအးၿငိမ္းေျပာသလို ကြ်န္ေတာ္တို႔ေရွ႔ကို သြားဘို႔ဟာ ေျပာသေလာက္ မလြယ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဘယ္သူမွမလုပ္ဘဲ အျပစ္တင္ေနမဲ့အစား ကိုယ္လုပ္ႏိုင္တာကို စလုပ္ၾကဘို႔ စင္ကာပူက မိတ္ေဆြေတြေျပာတာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔က မိတ္ဆက္ေပးတာပါ။

            စင္ကာပူမွာဖဲြ႔ထားတဲ့ Myanmar Transitional Platform လိုဟာမ်ိဳး ကမၻာေပၚက အျခားႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာက္ေနတဲ့ ျမန္မာေတြလည္း လုပ္ႏိုင္ရင္ ေကာင္းမယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ဘက္က အႀကံျပဳပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး UMFCCI မွာဘဲျဖစ္ျဖစ္၊ Myanmar Peace Centre မွာဘဲျဖစ္ျဖစ္ online ကေန debate ေတြ၊ discussion ေတြ၊ forum ေတြလုပ္ႏိုင္ဘုိ႔လည္း ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ သူတို႔လည္း လုပ္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

            ဒီမွာ ကြ်န္ေတာ္ အဓိကျပႆနာ သံုးခုေတြ႔ပါတယ္။

နံပါတ္ (၁) က ကြ်န္ေတာ္တို႔ capacity က အရမ္းနိမ့္သြားတယ္။ ဒါကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ ထပ္တင္ရမယ္။

နံပါတ္ (၂) က သူ႔ဘက္ငါ့ဘက္ခဲြလြန္းတဲ့ျပႆနာ သိပ္မ်ားလြန္းေတာ့ ေရွ႔ကိုေရာက္ဘို႔ အခက္အခဲျဖစ္ပါတယ္။

တတိယတစ္ခုက institution ေတြအားမေကာင္းဘူး။ ဒီေတာ့ institution ေတြအားေကာင္းလာေအာင္ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။

            ဒီသံုးခုမွာ ဒီေန႔တက္လာတ့ဲပရိသတ္အေနန႔ဲ ကိုယ္ဘယ္ေနရာကေန တာ၀န္ယူႏိုင္မလဲဆိုတာ စဥ္းစားၾကဘို႔ တိုက္တြန္းလိုပါတယ္။

            ဥပေဒျပဳဘို႔ဆိုရင္ နည္းလမ္း သံုးခု ရိွပါတယ္။ တစ္ခုက ႏိုင္ငံသားတစ္ေယာက္က သူတင္ခ်င္တဲ့ဥပေဒကို သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္ရဲ့ ေရးရာေကာ္မတီမွာ သြားတင္ၿပီး အဲဒီကေနတစ္ဆင့္ တင္လို႔ရပါတယ္။ ဒုတိယက အစိုးရ အဖဲြ႔အစည္း executive branch ကေနၿပီးေတာ့ သတင္းစာထဲမွာ bill ေတြကို float လုပ္ေနပါတယ္။ ဒီ bill ေတြကို ခင္ဗ်ားတို႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔က ကိုယ္နဲ႔မဆိုင္သလိုမေနဘဲ ဒီ bill ေတြထဲမွာ ကိုယ္ျဖည့္ခ်င္တာ၊ ထည့္ခ်င္တာကုိ float လုပ္တ့ဲ အစိုးရအဖဲြ႔ အစည္းကို အဆိုျပဳလို႔ရတယ္။

            တတိယတစ္ခုက လႊတ္ေတာ္ကေန သူတို႔ဟာသူတို႔ ဥပေဒျပဳလို႔ရပါတယ္။

            MTP မွာရည္ရြယ္ခ်က္ႏွစ္ခုရိွပါတယ္။ တစ္ခုက ျပည္ပေရာက္ျမန္မာေတြအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံထူေထာင္ေရးမွာ တတ္ႏိုင္တဲ့ ေနရာက ခ်ိတ္ဆက္ပါ၀င္ႏိုင္မဲ့ အေျခအေနနဲ႔ နည္းလမ္းကို ရွာဘို႔။ ဒုတိယတစ္ခုက ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ၊ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ ျပည္သူ လူထုၾကားမွာ အျပန္အလွန္ ရင္းႏွီးထိေတြ႔ျခင္းအားျဖင့္ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး လိုအပ္ခ်က္၊ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကို ပိုမိုခံစား နားလည္ႏိုင္ၿပီးေတာ့ ႏုိင္ငံ့ေရးရာကို အတူတကြေျဖရွင္းႏိုင္မဲ့ ႏိုင္ငံေရး ယဥ္ေက်းမႈရွင္သန္ေစဘို႔။ ဒါ တကယ့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ေကာင္းေတြပါ။

            ကြ်န္ေတာ္သူတို႔နဲ႔ ၅ ႀကိမ္၊ ၆ ႀကိမ္ေလာက္ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးၿပီးျဖစ္လို႔ သူတို႔ရည္ရြယ္တာနဲ႔ သူတို႔ျဖစ္ခ်င္တာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ နားလည္ပါတယ္။ သူတို႔ ဦးကုိကိုႀကီးနဲ႔ ေဒါက္တာတင္လိႈင္ကိုဖိတ္ထားပါေသးတယ္။ ဒါေပမဲ့ မလာႏိုင္ၾကပါဘူး။

            ဒီသံုးသပ္ခ်က္မွာ ၿခံဳၿပီးတင္ျပရရရင္ အႏွစ္ ၃၀ ျဖစ္ျဖစ္၊ အႏွစ္ ၄၀ ျဖစ္ျဖစ္၊ အႏွစ္ ၅၀ ျဖစ္ျဖစ္။ ဒီကေန႔ စလုပ္ႏိုင္ရင္ ေတာ့ အႏွစ္ ၃၀ လည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီ့ထက္လည္း ေစာႏိုင္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘာမွမလုပ္ဘဲ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး၊ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး ဆိုေနၾကရင္ေတာ့ ဘယ္မွမေရာက္တဲ့ဗမာျပည္ ထပ္ျဖစ္ေနအံုးမွာဘဲ။ ဒီေတာ့ ဒီေန႔လာေဟာေျပာတဲ့ မိတ္ေဆြမ်ားရဲ့ ခြန္အားနဲ႔ ေစတနာကို ကြ်န္ေတာ္တို႔ အသိအမွတ္ျပဳပါတယ္။ ဆက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ေပးၾကဘို႔လည္း ေမတၱာရပ္ခံခ်င္ပါတယ္။

            သူတို႔နဲ႔တိုက္ရိုက္ဆက္သြယ္ အလုပ္လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ဒီကေန႔တက္ေရာက္လာတဲ့အဖဲြ႔ေတြ အပါအ၀င္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ အဖဲြ႔ေပါင္းစံုကို ႀကိဳးစားဖိတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါေလာက္ပဲတက္လာတယ္ဆိုေတာ့ ဖိတ္တဲ့သူေတြဘက္က ခ်ိဳ႔ယြင္းခ်က္ေတြ ရိွေနတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

            ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီက စင္ကာပူမိတ္ေဆြမ်ားလည္း ဒီ့ထက္ပိုၿပီးအားထည့္ ႀကိဳးစားေပးဘို႔၊ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဘက္ကလည္း ကြ်န္ေတာ္တို႔လုပ္ႏိုင္တာကို ဒီ့ထက္ပိုလုပ္ဖို႔ ျဖည့္စြက္တင္ျပလိုပါတယ္။

            ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ဦးေအးလြင္။                    ။ အားလံုးကေတာ့ တုိင္းျပည္ကို ေကာင္းေစခ်င္ၾကတာပါဘဲ။ ဒီမွာ ေျပာသြားသလို ကြ်န္ေတာ္တို႔ တိုင္းျပည္မွာ ဥပေဒဟာ ေတာ္ေတာ္အားနည္းပါတယ္။ ဥပေဒကို လိုက္နာတာလည္း အားနည္းတယ္။ ေလ့လာတာလည္း အားနည္းတယ္။

            ကြ်န္ေတာ္တုိ႔က ဥပေဒတစ္ခုထုတ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ သတင္းစာမွာ ႀကိဳေၾကျငာေပးပါ လို႔ လႊတ္ေတာ္မွာ တင္ျပပါ တယ္။ ပံု - သိန္းစိန္ ဆိုမွ ကြ်န္ေတာ္တို႔ မသိခ်င္ဘူး။ ဆိုေတာ့ သတင္းစာထဲမွာ ပါလာပါတယ္။ ဒီဥပေဒမူၾကမ္းကို ေသေသခ်ာခ်ာဖတ္ၿပီး ျပန္တင္ျပတာ ေတာ္ေတာ့္ကိုရွားတယ္ထင္ပါတယ္။

            Corruption အပါအ၀င္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ဘာသာတရားအရ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီးသားပါ။ မလိုက္နာလို႔ပါ။ မင္းက်င့္တရားေတြ၊ ျဗဟၼစိုရ္တရားေတြရိွပါတယ္။ ဒါေတြအားလံုးက ဘုရားရိွခိုးခုိက္မွာပဲရြတ္ၿပီး အလုပ္လုပ္တဲ့ေနရာမွာ ဒါကို ေခါင္းထဲမထည့္ရင္ေတာ့ အဂတိတရားေတြ ေပါက္ၾကားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

            ကြ်န္ေတာ္တို႔ငယ္စဥ္က ဆရာ၀တ္၊ တပည့္၀တ္၊ မိဘ၀တ္၊ ေခါင္းေဆာင္၀တ္ အားလံုးက်က္ခဲ့ရပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၃-၄ ရက္က စားသံုးသူကာကြယ္ေရးဥပေဒကို ပုသိမ္မွာသြားေဆြးေႏြးတယ္။ စီးပြားကူးသန္းက ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦး၀င္းျမင့္ ပါပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္က ဗဟိုေကာ္မတီပါ။ ေတာင္ႀကီး၊ ေမာ္လၿမိဳင္တို႔မွာလည္း ေဆြးေႏြးဖူးပါတယ္။ ၀န္ႀကီးစကားေျပာၿပီး ခဏၾကာရင္ တက္ေရာက္တဲ့ပရိသတ္ ၃၀၀ ကေန ၃၀ ေလာက္ပဲ က်န္ေတာ့တယ္။ စားသံုးသူေတြကို ဘယ္လိုကာကြယ္ ရမယ္ ဆုိတာ သြားရွင္းျပတာကို ေျပာတဲ့သူေတြက အေ၀းႀကီးကလာေျပာတာေတာင္ နားေထာင္မဲ့သူမရိွဘူး။ အဲဒါ ကြ်န္ေတာ္တို႔ရဲ့ capacity ေပါ့။ ေပးတဲ့သူက ေပးတာေတာင္ လက္ခံမဲ့သူမရိွဘူး။  

            ေနာက္ဆံုးမတတ္ႏိုင္ေတာ့ ဆရာအတတ္သင္မွာ သြားေျပာတယ္။ ဆရာဆရာမေလာင္း ၈၀၀ တက္တယ္။ FDA လည္း ပါတယ္။ FDA က သူတို႔ ဘာေတြလုပ္ေနသလဲဆိုတာ ေျပာျပတယ္။ ေနာက္က ကေလးေတြက အိပ္ေနတယ္။

            ဒီေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ အမ်ားႀကီး mindset ေတြေျပာင္းရဦးမွာပါ။ ခုန ဦးလွေမာင္ေရႊေျပာသြားသလို ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ အခုမွ မလုပ္ရင္ ေနာက္ အႏွစ္ ၃၀ လည္း မျဖစ္ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေျမးျမစ္ေတြလက္ထက္လည္း ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ လုပ္ၾကရေအာင္။ အားလံုး၀ိုင္းလုပ္ၾကရေအာင္။

            အိမ္ႀကီးတစ္အိမ္လံုးပ်က္ေနတယ္ဗ်ာ။ အဲဒါျပင္ဘို႔ တခ်ိဳ႔က အဲယားကြန္းတပ္ဘို႔ႀကိဳးစားတယ္။ တခ်ိဳ႔က ဆက္တီေတြ လာထားတယ္။ တခ်ိဳ႔ကေတာ့ တီဗီေတြ၊ စကိုင္းနက္ေတြ၊ ၀ါယာလက္စ္ေတြ လာတပ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဓိကပ်က္ေနတဲ့ တုိင္၊ က်ိဳးေနတဲ့ ၾကမ္း၊ မလံုတဲ့ အမိုးနဲ႔အကာေတြကိုျပင္ဘို႔ထက္၊ ပကာသနေတြကိုျပင္ဘို႔ မ်ားေနရင္ေတာ့လည္း မျဖစ္ေသးဘူး။

            ဒါေၾကာင့္ ပ်က္ေနတဲ့အိမ္ႀကီးကိုျပင္ဘို႔ တိုင္တတ္ႏိုင္တဲ့သူကတိုင္၊ ၾကမ္းတတ္ႏိုင္တဲ့သူက ၾကမ္းလာျပင္ပါ။ တီဗီ တတ္ႏိုင္တဲ့သူက တီဗီလာတပ္ေပးပါ။ အဲယားကြန္းျပင္တတ္တ့ဲသူက အဲယားကြန္းလာျပင္ေပးပါလို႔ ေျပာရင္းနဲ႔ နိဂံုးခ်ဳပ္ ပါတယ္။

ပသံုးလံုးနဲ႔ ဆံုးၾကစို႔။

လူသားအားလံုးကို ေလးစားပါသည္။

ေအးၿငိမ္း

၅ - ၂ - ၂၀၁၄ ညေန ၅း၄၇ နာရီ (MRT ေပၚ၌ေရးလာရာ Chinese Garden အေရာက္တြင္ ၿပီး၏။)